چکیده در سالهای اخیر بلایای بزرگی به کرات رخ داده و انواع مختلفی دارد که جان و مال ساکنان شهری را به شدت تحت تاثیر قرار داده است. اهداف کاهش آسیب پذیری شهر در مواقع بحرانی و اضطراری بخشی از ماموریت طراحی شهری است. بنابراین توجه به موضوع پدافند غیرعامل میتواند میزان خسارات ناشی از بلایا را به میزان قابل توجهی کاهش دهد و یکی از سیاستهای پدافند غیرعامل - در همه کشورها بهطور عام و در ایران بهویژه، ساخت پناهگاههای شهری برای حفظ جان شهروندان و کاهش آسیبهای انسانی است. بنابراین مطالعه مکان و تخصیص فضایی پناهگاه از اهمیت بالایی برخوردار است. این پژوهش از نوع توصیفی- تحلیلی است که در آن اطلاعات مورد نیاز به روش کتابخانه ای و میدانی جمع آوری شده است. به منظور مکانیابی پناهگاههای شهری در سنندج، کاربرهای سازگار، کاربریهای ناسازگار، کالبدی و ایمنی به عنوان معیار استخراج شده است که هر کدام از این معیارها خود شامل زیر معیارهای دیگری شده است. اولویتبندی معیارها و زیرمعیارها با توجه به نظرات کارشناسان و ارزیابی معیارهای مورد مطالعه صورت پذیرفته شده است و وزن نهایی معیارها و زیرمعیارها با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) بدست آمده است. که میزان ضرایب اهمیت به ترتیب مربوط به سازگاری با وزن ۰.246، معیارهای کالبدی با وزن 0.46 و کمترین میزان ضرایب اهمیت نیز به ترتیب مربوط به معیارهای ایمنی با وزن ۰.075 و معیارهای ناسازگاری با وزن ۰.212 تعلق گرفته است. سپس نقشههای زیرمعیارهای تولید شده براساس هدف پژوهش طبقهبندی و با استفاده از توابع منطق فازی، نرمالسازی گردیده شده است. سپس به منظور تلفیق معیارها با استفاده از ابزار Spatial Analaysis در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی و از طریق تابع Wighted overlay وزنهای به دست آمده از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP)، به هر یک از معیارها و زیرمعیارها اختصاص یافته و معیارها روی همگذاری شده و در نهایت نقشه مکانیابی پناهگاهها ترسیم گردید. در نقشه حاصل از تلفیق معیارهای مؤثر مکان پناهگاهها اراضی در پنج سطح (بسیار نامناسب، نامناسب، نسبتا ً مناسب، مناسب، بسیار مناسب) دستهبندی شدند،که مناطق مرکزی شهر سنندج دارای شرایطی بسیار مناسب تا مناسب و نسبتاً مناسب برای استقرار پناهگاه میباشند. بنابراین نتایج حاصل از پژوهش نشان میدهند مناطقی از شهر که دارای فضاهای باز مناسب و در عینحال سازگار با شبکه ارتباطی و کاربریهای اطراف میباشند، دارای پتانسیل نسبتاً بهتری برای استقرار آسیب دیدگان در پناهگاه هستند. واژگان کلیدی: سیستم اطلاعات جغرافیایی، تحلیل سلسله مراتبی، پناهگاه، سنندج، پدافند غیرعامل
