در اغلب شهرهای ایران وجود مسائلی از جمله: جداییگزینی قومی، فرسودگی و زوال محلات، افزایش ترافیک، ناهنجاریهای اجتماعی و اقتصادی، نابرابری در دسترسی به فرصتها و منابع و بسیاری از مسائل دیگر، باعث تشدید بحران هویت در شهرها شده و حیات اجتماعی شهری را با چالشهایی جدی مواجه کرده است. زیرا کیفیت محیط به طور مستقیم با افکار و احساسات مردم در مورد شرایط محیطی، اجتماعی، اقتصادی و همچنین سطح رضایتمندی افراد مرتبط است. از اینرو وجود دیدگاههایی که بتواند پدیده تنزل حیات اجتماعی شهر و مسائل و مشکلات مرتبط با آن را در شکلی جامع و فراگیر مورد مطالعه قرار دهد، ضروری است. یکی از این رهیافتها جهت حل مشکلات در فضاهای شهری، مقوله"سرزندگی" است. برای این منظور پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش کیفیت فضاهای شهری ایلام در ارتقاء سرزندگی استفاده شده است. این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی، از نظر ماهیت و روش توصیفی- تحلیلی است. برای تجزیه و تحلیل داده ها و اطلاعات از SPSS و تکنیک معادلات ساختاری در نرمافزار Smart PLS استفاده شد. نتایج نشان داد که در شاخص مبلمان شهری، زیبایی در فرم و الگوی طراحی مبلمان (با ضریب 970/0)، در شاخص مربوط به بدنه مسکونی و تجاری، نماسازی ساختمانها متناسب با فرهنگ محلی (با ضریب 884/0)، همچنین در شاخص مربوط به معابر و پیادهروها، عوامل روشنایی معابر (با ضریب 777/0)، به عنوان موثرترین عوامل در سرزندگی فضاهای شهری ایلام انتخاب شدهاند.
