دین اسلام منبعی فیاض و پایان ناپذیر برای شاعران و نویسندگان مسلمان بوده و هست. و همگان بیش و کم و مستقیم و غیر مستقیم از آن برخوردار شدهاند. یکی از شعرای متعهد شیعی مذهب و پارسیگوی قرن نهم هجری که از این منبع فیاض برخوردار شده و مفاهیم و مبانی دینی فراوانی را در اشعار خویش آورده، محمد بن حسام خوسفی است. وی در دیوان به سبب ارادت عمیقش به اسلام و خاندان پیامبر (ص) به ویژه حضرت علی (ع)، افکار و مضامین دینی بسیاری از جمله توحید باری تعالی، ستایش پیامبر (ص)، منقبت ائمهی معصومین (علیهم السلام) به ویژه حضرت علی (ع)، معارف قرآنی و حدیثی، حوادث و وقایع تاریخی اسلام و ... را بیان کرده است. در این مقاله، پس از اشارهای به اوضاع دینی قرن نهم و به دنبال آن معرّفی احوال و شخصیات شاعر، به بازتاب اندیشهها، عناصر و اشارات دینی در دیوان وی با ذکر بسامد و ارائهی نمودار پرداخته شده است. بررسی پژوهش نشان میدهد که میان اشعار ابنحسام و مبانی اسلام پیوند بسیار عمیقی وجود دارد و بهره وری فراوان شاعر از قرآن و حدیث نشانگر علاقهی وی به دین اسلام است. ابن- حسام با فروغ معنوی اندیشههای والای خود هم توانسته بر غنای فرهنگ و ادبیات ایران زمین بیفزاید و هم به نوبهی خود نقش مهمی در رواج آیین تشیع ایفا کند.
