حسن سلطانی

چکیده فرهنگ عامّه در زبان فارسی معادل کلمه فولکلور است. فولکلور کلمهه یه ی اسهت مرکها از دو جزء یکی و شامل: اسطوره هها آداب و رسهوم آیینهها باورهها ههه هها lork و دیگری folk متلها امثال بازیها می شود .فرهنگ عامّه با عناصر متعدّد خود بها زنهد ی و فرهنهگ عمهومی بشر پیوندی نا سستنی دارد. شاعران و نویسند ان بهزر بهه شهکل ههای متتله آ اهانهه و ناآ اهانه از عناصر فرهنگ عامّه برای تهویرآفرینی و یها انتاهال اندیشهه هها و اههداخ خهود بهه متاطبان بهره رفتهاند. صوفیه نیز به دلیل ارتباطی که بها مهردم داشهته انهد شهکلهای متنهوعی از مناسبات و تعاملات اجتماعی را که با آیینها باورها آداب و رسوم ره خهورده در آثهار خهود منعکس کردهاند. همچنین برای بیان حکایات و هه ها احوالات و ماامات و حالاتی که خهود داشته اند و یا نال کرده اند از فرهنگ باورها و آیینههای ذشهتگان اسهتااده کهرده انهدد بهدین ترتیا ادبیات عرفانی و فرهنگ عامّه رابطهیی متاابل با یکدیگر داشته اسهتد امها نکتهه بهدیهی آن است که تا کنون تحایق مستالی که بتواند جوانا متعهدد ایهن تعهاملات و روابهق متاابهل را بررسی کن انجام نشده است و بر همین این رساله در پی آن بهوده اسهت بهه ایهن پرسشهها پاسه دهههد کههه: تههیثیر متاابههل فرهنههگ عامّههه و متههون صههوفیه چگونههه بههوده اسههت؟ وکههدامیا از عناصرفرهنگ عامّه در متون منثور صوفیه بیشتر بازتاب داشته است؟ مباحث و یادداشهتهای ایهن پژوهش بر پایه شیوه کتابتانهیی و با بهره یری از منابع اصیل و دسته اول ادبیات عرفانی تا هرن هاتم جمع آوری شده د سپس مبتنی بر شهیوه توصهیای و تحلیلهی مباحهث رسهاله نوشهته شهده است. با بررسی متون منثور صوفیه درمی یابیم که نگرش بسیاری از نویسند ان این کتا نسبت به برخی از مباحث فرهنگ عامّه نگرش دو انه و متنا ضی میباشد د ولهی در سراسهر ایهن متهون سیطره باورهای عامیانه به چشم میخورد. بسامد برخی از باورهای عامیانه ماننهد اعتاهاد بهه تهیثیر افلاک بر سرنوشت باور به طالع و بتت چشهم زخهم و کارههایی کهه در راسهتای مههار کهردن چشم بد انجام میشود از بیل اساند دودکردن و ان یکهاد خوانهدن همچنهین اعتاهاد بهه سهایه هما انواع موجودات اساطیری و جن و پری زهره بیشهتر بهوده اسهتد همچنهین بتشهی از ههه های رانی که مباحث تاسیری متیثر از متون مادس با آنه آمیتته شده کاربرد بیشتری دارد مثل هه هاروت و ماروت بتشی از هه آفرینش ییجوج و میجوج کلیدواژه ها: ادبیاتعرفانی متون منثورصوفیه فرهنگعامّه فولکلور