چکیده از مهمترین آیات قرآن که عرفا بدان پرداخته اند، آیات مربوط به مسأله آفرینش و بخصوص امر «کن» است. در واقع بحث اصلی در این آیات چگونگی آفرینش است. عرفا با توجه به مبانی فکری و مشربهای خاص خود، برای بیان دریافتهای خویش از آیات حاوی «کن» و مفاهیم مشابه آن بهره بردهاند و تفسیرهای متفاوتی داشته اند. از آنجایی که منشاء تصوف و عقاید عرفا در یک موضوع از یک آبشخور نیست و دریافتهای متعددی از کلمه«کن» و چگونگی آفرینش ارایه شده است. در این پژوهش برای پی بردن به مبانی دیدگاه عرفا در باب آفرینش و تفسیرکلمه«کن» و چگونگی تفسیر آنان از این کلمه؛ مبانی متعدد چگونگی آفرینش، چگونگی بروز و ظهور صفت آفرینندگی خداوند و ارتباط نظرات عارفان در موضوع آفرینش با دیگر مباحث فلسفی، کلامی بررسی شدهاست. از بررسیها چنین برمی آید که عارفان در آثار منثور عرفانی تا تا قرن پنجم هجری، هر یک به نوعی به تفسیر مسأله خلقت، چگونگی آن و امر «کن» پرداخته اند و ارتباط آن را با مباحث متعددی از جمله؛ «امر، اراده و علم الهی»، «کلام ازلی و وجودی»، «تجلی و نور الهی»، «آفرینش بیواسطه» و... توضیح دادهاند.همچنین برخی از جنبه های بینامتنیت اندیشه های عارفان بررسی و تحلیل شده است، که بر اساس بینامتنیت صریح و ضمنی، پیوند عقاید عرفا با مبانی قرآنی، حدیثی، فلسفی و کلامی مسأله آفرینش آشکار شده است و نشان داده ایم که عرفا در تفسیر«کن» و چگونگی آفرینش، تحت تاثیر مبانی فکری مختلف فلسفی، متون مقدس، مشربهای عرفانی و علمای کلام هستند. کلید واژه: متون منثور عرفانی، بینامتنیت کلمه «کن»، آفرینش و «کن»، عرفان و قرآن.
