جواد عرفانی مقدم

این پژوهش با هدف بررسی اثر کاربرد نیکل و سیلیسیم بر صفات کمی و کیفی توت‌فرنگی رقم پاروس در شرایط کشت هیدروپونیک انجام شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کاملاً تصادفی با سه تکرار و شامل 9 تیمار (ترکیب سه سطح نیکل: 0، 50 و 100 میلی‌گرم در لیتر و سه سطح سیلیسیم: 0، 100 و 200 میلی‌گرم در لیتر) اجرا گردید. نتایج نشان داد که نیکل، سیلیسیم و برهم‌کنش آن‌ها بر بیشتر صفات کیفی شامل ویتامین ث، فعالیت آنتی‌اکسیدانی، مواد جامد محلول (TSS)، اسیدیته قابل تیتراسیون (TA)، شاخص طعم TSS/TA))، کلروفیل a و b، کارتنوئید و محتوای نیکل، و نیز صفات کمی مانند وزن، طول و قطر میوه، تعداد برگ و ارتفاع گیاه اثر معنی‌داری داشتند. تنها طول دمبرگ تحت تأثیر تیمارها قرار نگرفت. بیشترین مقدار ویتامین ث (37/81 میلی‌گرم بر گرم وزن تر) و فعالیت آنتی‌اکسیدانی (66/78 درصد) در تیمار نیکل 100 و سیلیسیم 100 میلی‌گرم در لیتر حاصل شد. همچنین بیشترین وزن میوه (13/13 گرم)، طول (7/38 میلی‌متر) و قطر (2/32 میلی‌متر) نیز در همین تیمار مشاهده گردید. کاربرد 50 میلی‌گرم نیکل باعث افزایش TSS (2/6 درصد) و شاخص طعم (28/3) گردید. محلول‌پاشی سیلیسیم (100 میلی‌گرم در لیتر) نیز تعداد برگ و ارتفاع گیاه را به‌طور معنی‌داری افزایش داد. به‌طور کلی، نتایج این مطالعه نشان داد که کاربرد نیکل و سیلیسیم با ایجاد اثرات هم‌افزایی، موجب بهبود قابل‌توجه صفات فیزیولوژیکی، بیوشیمیایی و ریختی گیاه توت‌فرنگی می‌شود. از این‌رو، استفاده توأم این دو عنصر در غلظت مناسب به‌عنوان روشی کارآمد و اقتصادی برای بهبود عملکرد و کیفیت میوه در سیستم‌های کشت هیدروپونیک توصیه می‌گردد. بررسی غلظت‌های بهینه‌تر، اثرات بلندمدت و تعمیم نتایج به سایر ارقام و شرایط محیطی، می‌تواند مسیر پژوهش‌های آینده را تشکیل دهد.