جعفر حسین زاده

شناخت تغییرات رطوبت به­ دلیل مرتبط بودن آن با ویژگی­ های هیدرولوژیکی، بوم ­شناختی و فیزیوگرافی ناحیه رویشگاهی مهم است. به­ این منظور میزان رطوبت خاک در چهار جهت اصلی و سه عمق 50، 70 و 110 سانتی‌متری خاک به مدت دو سال آبی از مهر 1392 تا شهریور 1394 در منطقه جنگلی مله سیاه ایلام اندازه‌گیری و تجزیه داده‌ها در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با نرم­افزار SAS انجام شد. نتایج نشان داد اثر جهت و عمق خاک بر رطوبت خاک معنی‌دار بود، به‌طوری‌که ذخیره رطوبتی در جهت جنوبی و شمالی با 9/21 و 7/19 و در دامنه شرقی و غربی 19 و 5/15 میلی‌متر ثبت شد. همچنین متوسط ماهانه رطوبت خاک در سه عمق 70، 110 و 50 به ترتیب 4/18، 4/17 و 5/7 میلی‌متر بود. به عبارتی اثر عمق خاک و جهت جغرافیایی بر رطوبت خاک مؤثر است اما در سال خشک 94-1393 و دوره خشک سال (خرداد تا شهریور ماه) تغییرات قابل توجه نیست. هم­چنین نتایج نشان داد نرخ خشکی ماهانه (گذر از دوره مرطوب به خشک سال) در سال مرطوب بیش از سال خشک است و با افزایش عمق خاک، بیشتر می‌شود. بر اساس تجزیه بافت خاک رویشگاه، دامنه رطوبت مطلوب برای رویش گیاهی بین 15 تا 30 درصد بود و بر این اساس بیشینه تنش خشکی وارده به پوشش گیاهی و به­ ویژه گونه بلوط در مرداد و شهریور ماه می­ باشد که مصادف با اوج رشد رویشی و مرحله زایشی گونه‌های درختی بلوط است.