جعفر حسین زاده

ویژگی‌های خاک در پایداری جنگل‌ها تأثیر دارند و ارزیابی دقیق آن‌ها برای مدیریت پایدار ضروری است. جنگل‌های زاگرس به‌دلیل شرایط کوهستانی و ناهمگنی خاک، به روش‌های دقیق‌تری برای تحلیل نیاز دارند.بر این اساس، هدف این پژوهش با هدف مدل‌سازی و تحلیل الگوی پراکنش مکانی خصوصیات خاک با بهره‌گیری از روش‌های کریجینگ در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) انجام شد. این پژوهش در جنگل‌های هیانان (واقع در شمال شرقی ایلام) انجام شد. نمونه‌برداری از دو فرم رویشی مختلف (دانه‌زاد و شاخه‌زاد) و دو نوع تاج‌پوشش متفاوت (باز و بسته) و در عمق ۰ تا ۲۰ سانتی‌متری خاک صورت گرفت. مدل‌سازی مکانی داده‌ها با روش‌های کریجینگ (عام، معمولی و ساده) انجام و مدل بهینه واریوگرام با نرم‌افزار GS+ تعیین شد. دقت مدل‌ها با خطای جذر میانگین مربعات (RMSE) ارزیابی شد. نتایج واریوگرام‌های برازش شده نشان داد که بیشتر ویژگی‌های خاک با مدل کروی و رس و ماده آلی با مدل نمایی انطباق بیشتری داشتند. ارزیابی دقت مدل‌ها نیز نشان داد که کریجینگ معمولی با پایین‌ترین RMSE برای شن (41/1)، سیلت (18/1)، هدایت الکتریکی (43/1)، اسیدیته (76/1)، وزن مخصوص ظاهری (33/1) و رطوبت (47/1) و کریجینگ ساده با کمترین RMSE برای رس (98/0) و ماده آلی (99/0) بهترین روش‌ها برای درون‌یابی بودند. این پژوهش تأثیر متفاوت نوع توده جنگلی و تاج‌پوشش بر خصوصیات خاک را تأیید کرد. نتایج نشان داد که استفاده از مدل‌های مناسب و روش‌های کریجینگ دقت پیش‌بینی ویژگی‌های خاک را افزایش می‌دهند و می‌توانند به مدیریت بهینه منابع خاک و برنامه‌ریزی پایدار در جنگل‌های زاگرس کمک کنند.