هرگاه در خطوط انتقال یا شبکههای توزیع آب، به هر دلیلی سرعت سیال به طور ناگهانی متوقف شود، امواج فشاری در لولهها به وجود میآید که این امواج میتوانند چندین برابر فشار کارکرد پمپ فشار تولید نموده و موجب به وجود آمدن تنشهای زیادی در اجزای شبکه و بروز پدیده ضربه قوچ گردند. امروزه در کلیه طرحهای انتقال آب، مطالعه دقیق ضربه قوچ به عنوان یک امر لازم و ضروری میباشد تا با شناخت کامل اثر آن، برای کنترل اثرات سوء این فرآیند تمهیدات مناسب اتخاذ گردد. در این تحقیق ضربه قوچ دو خط انتقال مبنا و خط انتقال آب شهرستان ایوان با استفاده از نرمافزارهای Hammer، Hytran و AFT Impulse شبیهسازی شد. در خط انتقال نمونه اول تأثیر تغییر قطر، ضریب هیزن ویلیامز و زمان بسته شدن شیر تخلیه به اتمسفر در پایین دست و در خط انتقال دوم تاثیر وجود یا عدم وجود شیر کنترل جریان و نیز فاصله شیر تا پمپ مورد بررسی قرار گرفت. در نهایت خط انتقال آب ایوان در دو مرحله به صورت شبیهسازی بدون تجهیزات حفاظتی و با تجهیزات حفاظتی ضربه قوچ صورت گرفت. نتایج نشان داد که حداکثر ضربه با افزایش قطر لوله، و زمان بسته شدن شیر در پایین دست کاهش و با افزایش ضریب هیزن ویلیامز لوله افزایش مییابد. همچنین در صورت وجود شیر کنترل جریان، بلافاصله بعد از پمپ حداکثر ضربه کاهش مییابد. علاوه بر این، نتایج شبیهسازی خط انتقال ایوان در هر سه نرمافزار تا حد زیادی با هم همخوانی داشته است. به طور کلی، ازبین سه نرم افزار مورد استفاده نرمافزار Hammer قابلیتها و تواناییهای بیشتری جهت بررسی پدیده ضربه قوچ را دارا میباشد که موجب سهولت کار با این نرم افزار شده است.
