جعفر مامی زاده

در سال‌های اخیر، تغییر اقلیم به عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌های جهانی، تأثیرات عمیقی بر منابع طبیعی و به‌ویژه منابع آب و عملکرد محصولات کشاورزی داشته است. در این راستا، مطالعه حاضر با هدف مدل‌سازی بارش-رواناب در حوضه سد کنگیر، واقع در استان ایلام، انجام شده است. جهت دستیابی به این هدف، از مدل عددی HEC-HMS استفاده شد. مراحل کار شامل جمع‌آوری داده‌های هواشناسی، تعیین مرز زیرحوضه‌ها با استفاده از نقشه‌های توپوگرافی و تصاویر ماهواره‌ای، اخذ اطلاعات مربوط به کاربری اراضی و جنس خاک، و اعمال مدل در دوره‌های بازگشت مختلف و تک‌بارش‌های حدی بوده است. همچنین جهت تحلیل خطر سیلاب‌های شدید و تعیین مقدار سیلاب طراحی، از روش تجربی IFM و داده‌های ماهواره‌ای GPM در یک دوره بلندمدت ۲۰ ساله استفاده شد. در گام بعد، مدل بارش-رواناب با استفاده از نرم‌افزارهای ArcHydro و HEC-GeoHMS توسعه داده شد. نتایج مدل‌سازی نشان داد که انتخاب روش‌های مناسب برای روندیابی سیلاب و شبیه‌سازی فرایندهای بارش-رواناب (مانند استفاده از مدل‌های تئوریک مانند SCS و IFM)، تأثیر زیادی در کاهش خطا و افزایش دقت نتایج دارند. از سوی دیگر، داده‌های دقیق ورودی به‌ویژه داده‌های بارش و نیز کیفیت واسنجی مدل نقش کلیدی در بهبود نتایج نهایی دارند. در مجموع، این پژوهش با بهره‌گیری از ترکیبی از داده‌های مشاهداتی، ماهواره‌ای و مدل‌سازی عددی، چارچوبی دقیق برای تحلیل سیلاب و ارزیابی ریسک هیدرولوژیکی در حوزه آبریز کنگیر ارائه داده است.