تحلیل رفتار متقابل نظریهای است برای شناخت رفتار و انگیزهای افراد و اشخاص در ارتباطهای آنها که در آن ساختار روانی افراد نشان داده میشود. بر اساس این نظریه میتوان به تحلیل روابط اشخاص داستانی پرداخت. این نظریه میتواند نقش کلیدی و کاربردی در رفع مشکلات روحی و روانی و حل مشکلات احساسی و رفتاری انسانها داشته باشد. با بررسی شخصیّتهای حیوانی این گونه حکایتها میتوان شناخت بهتری از افکار و احساسات پیچیدهی انسانهایی که حیوانات در حکایات نماد آنان هستند و هر یک در مقام والد یا بالغ و کودک نقش ایفا میکنند، بهدست آورد. این نظریه به ما میآموزد تا بدانیم اَشخاص در موقعیتهای گوناگون رفتاری چگونه از اَبعاد مختلف شخصیتی خود بهره میگیرند و چگونه شخصیّت خود را در قالب رفتارهایشان آشکار کلیله و دمنه را » پادشاه و فَنزه « میسازند و با دیگران رفتار میکنند. این مقاله به شیوهی توصیفی و تحلیلی و بر پایه نظریهی شخصیّت اریک بِرن، حکایت با رویکرد میانرشتهای بررسی و تجزیه و تحلیل میکند. با بررسی این حکایت مشخص میشود که از بین ابعاد سهگانهی ساختار شخصیّت بُعد کودک در این حکایت برجستهتر از سایر ابعاد دیگر شخصیتی است. در این حکایت پیامی که از جانب یکی از شخصیّتها ارسال میشود، در رفتار دیگر اشخاص تأثیر میگذارد، روابط متقابل بین شخصیّتهای حکایت در ابتدا از نوع مکمل و در جهت اهداف همدیگر است اما در ادامه به روابط متقابل متقاطع تبدیل میشوند که منجر به اختلالاتی در رفتارهای آنها میشود و هر شخص برای رسیدن به هدف خود تلاش و رفتار میکند.
