تحلیل رفتار متقابل به عنوان نظریهای در روانشناسی که در هر زمینهای که نیاز به درک افراد، روابط و ارتباطات باشد، میتواند به کار رود. از این رو میتوان آن را در مورد اشخاص داستانی نیز به کار بست و بر اساس آن به تحلیل روابط اشخاص داستانی پرداخت و مبنای کنش اشخاص داستان را بر اساس آن تبیین نمود و به تفسیر چرایی حوادث داستانی پرداخت. با بررسی ابعاد و زوایای شخصیّتهای حیوانی داستانها میتوان شناخت بهتری از افکار و احساسات پیچیدهی انسان هایی که حیوانات نماد آنان هستند و هر یک در مقام والد یا کودک و بالغ نقش ایفا میکنند، به دست آورد. بر این اساس این مقاله بر آن است تا به شیوهی توصیفی و تحلیلی و بر اساس این نظریه و با استفاده از ساز و کارهای دفاعی روان آدمی، حکایت «بوزینه و باخه «کلیله و دمنه را با رویکرد میان رشتهای تجزیه و تحلیل نماید. با توجّه به ویژگیهای رفتاری هریک از شخصیّتهای این حکایت نهایتاً مشخص میشود که از بین جنبههای سه گانهی ساختار شخصیّت بُعد والد و کودک در داستان بوزینه و باخه برجسته تر از دیگر ابعاد شخصیتی است. بر اساس این نظریه پیامی که از جانب یکی از شخصیّتها ارسال میشود، در واکنش و رفتار دیگر اشخاص تأثیر میگذارد؛ طبق همین نظر و بررسی این حکایت همزیستاری درهم تنیدهای میان شخصیّتهای این حکایت وجود دارد و روابط متقابل بین شخصیّتهای داستان در ابتدا از نوع ارتباط سالم و سازنده است؛ ولی در ادامه به تعامل و ارتباط مکمّل و متقاطع تبدیل میشود که رفتار شخصیتها چندان در جهت تأمین اهداف همدیگر نیست و به اختلالاتی در رفتار آنها منجر میشود.
