کامران خیرعلی پور

چکیده مجموعه نهاده‌های ماشین‌های‌کشاورزی، سوخت، کودهای شیمیایی و آفت‌کش‌ها زمین‌های زراعی را به‌شدت به انرژی وابسته ساخته‌اند که یکی از پیامدهای آن اثرات زیست‌محیطی نامطلوب بر آب، هوا و زمین می‌باشد. بنابراین لازم است روند مصرف انرژی برای تولید محصولات مختلف مورد بررسی قرار گیرد و اقدامات لازم در راستای افزایش بهره‌وری و کاهش اثرات زیست محیطی انجام گیرد. در تحقیق حاضر الگوی مصرف انرژی با استفاده از شاخص‌های نسبت انرژی، بهره‌وری انرژی، شدت انرژی و افزوده خالص انرژی محاسبه و اثرات زیست محیطی در تولید کلزای دیم در سه شهرستان استان ایلام به روش ارزیابی چرخه حیات مورد تجزیه ‌و‌ تحلیل قرار گرفت. اطلاعات لازم در تحقیق حاضر به روش پرسش‌نامه‌ای و مصاحبه با کشاورزان و ادارات مربوطه به‌دست آمد. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد متوسط نسبت انرژی برای تولید کلزای دیم در سه شهرستان چرداول، دره‌شهر و آبدانان به ترتیب با در نظر گرفتن انرژی کاه ‌و کلش 91/7، 67/7 و 91/6 بود. بر اساس نتایج حاصل از ارزیابی چرخه حیات، سوخت دیزل بیش-ترین اثر را در شاخص های تقلیل منابع غیرآلی، نقصان لایه ازن و مسمومیت آب‌های آزاد داشت. هم‌چنین شاخص های اسیدی شدن، اختناق دریاچه‌ای، گرمایش جهانی و مسمومیت انسان‌ بیش‌ترین تاثیر را از انتشارات مستقیم پذیرفته اند.