مفهومشناسی اعانت بر اثم، حکم و مصادیق آن چکیده شخص گاهی به تنهایی و گاهی با کمک دیگران، مرتکب یک عمل حرام و گناه میشود. بهطور کلی بر عمل و اقداماتی که به انجام گناه کمک میکند و زمینه ارتکاب گناه را فراهم میسازد، «اعانت بر اثم» اطلاق میگردد؛ اما در اینکه ماهیت و حقیقت اعانت بر اثم چیست و صدق این عنوان چه شرایطی دارد، و نیز در حکم تکلیفی و وضعی اعانت بر اثم میان فقها اختلاف نظر است. از طرف دستهای از فقها در صدق عنوان اعانت بر اثم، شرایطی چون: قصد تحقق معان علیه، وقوع آن در خارج و یا علم به وقوع حرام مطرح شده است، در حالیکه تعدادی دیگر از فقها برخی از این شرایط و یا هیچکدام از آنها را معیار در تشخیص اعانت ندانستهاند. در خصوص حکم تکلیفی و وضعی آن نیز دیدگاههای مختلفی مطرح شده است. مشهور فقها معتقد به حرمت تکلیفی و نیز وضعی شدهاند؛ اما بعضی از آنان تنها قائل به حرمت تکلیفی شده و خود معامله را صحیح دانستهاند. در این پژوهش که به روش توصیفی تحلیلی انجام پذیرفته، علاوه بر طرح و تبیین مصادیق مهم اعانت بر اثم، با بررسی نقادانه اقوال فقها چنین به دست آمد که ملاک بخصوصی در آیات و روایات برای تشخیص ماهیت و مصادیق اعانت بر اثم ذکر نشده است و در این زمینه صرفاً میتوان بر تشخیص عرف، اعتماد کرد؛ هرچند به نظر میرسد در دو فرض وجود قصد مُعین بر کمک به گناه و علم او به قصد فاعل بر انجام گناه و تحقق گناه در خارج، اعانت بر اثم عرفاً صادق است. نیز با نقد و بررسی ادلهی اقامه شده از سوی فقها معلوم شد با وجود حرمت تکلیفی اعانت بر اثم، چنین معاملاتی باطل نیستند.
