کامران طاهرپور

چکیده: آزمایش اول: این تحقیق به‌منظور بررسی اثر عصاره گیاه دارویی شیرین‌بیان بر بهبود عملکرد و پاسخ ایمنی جوجه‌های گوشتی تغذیه شده با جیره دارای آفلاتوکسین B1 با استفاده از 350 قطعه جوجه گوشتی سویه راس 308 در قالب طرح کاملاً تصادفی با هفت تیمار، پنج تکرار و ده قطعه جوجه گوشتی در هر تیمار انجام گرفت. تیمارهای آزمایشی شامل: 1) شاهد منفی (بدون ماده افزودنی و بدون آفلاتوکسین)، 2) شاهد مثبت (بدون ماده افزودنی و حاوی mg/kg 1 آفلاتوکسین B1)، 3) شاهد مثبت به‌علاوه g/kg 3 عصاره شیرین‌بیان، 4) شاهد مثبت به‌علاوه g/kg 6 عصاره شیرین‌بیان، 5) شاهد مثبت به‌علاوه شاهد مثبت به‌علاوه g/kg 5/0 پروبیوتیک پروتکسین، 6) شاهد مثبت به‌علاوه g/kg 5/0 ضدقارچ اگراباند و 7) شاهد مثبت به‌علاوه g/kg 10 بیوچار بود. نتایج آزمایش نشان داد تیمار شاهد مثبت وزن بدن، وزن نسبی سینه و درصد پروتئین گوشت ران جوجه-های گوشتی را کاهش و ضریب تبدیل غذایی و درصد چربی بطنی را افزایش داد (05/0>P). تیمار‌های شاهد منفی، 3 گرم عصاره شیرین‌بیان و بیوچار در دوره رشد و تیمارهای شاهد منفی و 3 گرم عصاره شیرین‌بیان در کل دوره پرورش افزایش وزن بالاتر و ضریب تبدیل خوراک کم‌تری نسبت به سایر تیمارها داشتند (05/0 P <). بالاترین وزن نسبی سینه، کم‌ترین درصد چربی بطنی و بیش‌ترین درصد پروتئین ران به ترتیب در تیمارهای حاوی پروبیوتیک، 6 گرم عصاره شیرین‌بیان و مکمل بیوچار مشاهده شد (05/0P<). در مقایسه با تیمار شاهد منفی، جوجه‌های دریافت کننده تیمار شاهد مثبت، درصد لنفوسیت، وزن نسبی تیموس، تیتر آنتی‌بادی علیه آنفولانزا و پاسخ ایمنی علیه تزریق فیتوهماگلوتنین، غلظت تری گلیسرید، پروتئین کل، کلسیم و فسفر پایین‌تر و درصد هتروفیل به لنفوسیت، غلظت مالون دی آلدئید، فعالیت آنزیم‌های آلانین آمینوترانسفراز، آسپارتات آمینو ترانسفراز، آلکالین فسفاتاز، اسید اوریک و شدت جراحات کبدی بالاتری داشتند (05/0>P). در بین افزودنی‌های خوراکی، استفاده از پروبیوتیک پروتکسین و ضد قارچ اگراباند منجر به کاهش معنی‌دار درصد هتروفیل به لنفوسیت و افزایش پاسخ ایمنی علیه فیتوهماگلوتنین شدند (05/0P<). پروبیوتیک پروتکسین سبب افزایش وزن نسبی تیموس و غلظت تری‌گلیسرید سرم و کاهش غلظت مالون‌دی‌آلدئید گوشت شد (05/0P<). بالاترین میزان پروتئین تام و فسفر خون به‌ترتیب در تیمارهای حاوی 3 گرم عصاره شیرین‌بیان و اگراباند مشاهده شد (05/0P<). افزودن بیوچار منجر به کاهش معنی‌دار غلظت اسید اوریک خون و فعالیت آنزیم‌های آسپارتات آمینو ترانسفراز و آلانین آمینو ترانسفراز شد (05/0P<). پایین ترین فعالیت آنزیم آلکالین فسفاتاز در تیمارهای حاوی سطوح 3 و 6 گرم عصاره شیرین‌بیان مشاهده شد (05/0P<). به طور کلی می‌توان نتیجه گرفت استفاده از عصاره شیرین‌بیان می‌تواند سبب کاهش اثرات منفی آفلاتوکسین B1 بر عملکرد و سیستم ایمنی جوجه‌های گوشتی شود. آزمایش دوم: این تحقیق به‌منظور بررسی اثر عصاره گیاه دارویی شیرین‌بیان بر بهبود عملکرد و پاسخ ایمنی جوجه‌های گوشتی چالش یافته با باکتری کمپیلوباکتر ژژونی با استفاده از 300 قطعه جوجه گوشتی سویه راس 308 در قالب طرح کاملاً تصادفی با شش تیمار، پنج تکرار و ده قطعه جوجه گوشتی در هر تیمار انجام گرفت. تیمارهای آزمایشی شامل: 1) شاهد منفی (بدون ماده افزودنی و بدون تلقیح باکتری)، 2) شاهد مثبت (بدون ماده افزودنی و با تلقیح باکتری)، 3) شاهد مثبت به‌علاوه g/kg 3 عصاره شیرین‌بیان، 4) شاهد مثبت به‌علاوه g/kg 6 عصاره شیرین‌بیان، 5) شاهد مثبت به‌علاوه شاهد مثبت به‌علاوه g/kg 5/0 پروبیوتیک پروتکسین، شاهد مثبت به‌علاوه g/kg 5/0 آنتی‌بیوتیک ویرجینیامایسین بود. در روز 21 آزمایش تمام تیمارهای آزمایشی به استثنای تیمار شاهد منفی با 1 میلی‌لیتر سوسپانسیون باکتری کمپیلوباکترژژونی به‌طریق دهانی چالش داده شدند. نتایج آزمایش نشان داد تیمار شاهد مثبت منجر به کاهش وزن بدن، وزن نسبی لاشه و ران، کاهش تیتر آنتی‌بادی علیه آنفولانزا و پاسخ ایمنی علیه تزریق فیتوهماگلوتینین، کاهش میزان HDL خون، افزایش درصد هتروفیل به لنفوسیت، میزان مالون دی‌آلدئید سرم و فعالیت آنزیم‌های آلانین آمینوترانسفراز و آلکالین فسفاتاز شد (05/0P<). تیمارهای حاوی شاهد منفی و 6 گرم در کیلوگرم عصاره شیرین‌بیان منجربه افزایش معنی‌دار وزن بدن و افزودن آنتی‌بیوتیک ویرجینیامایسین به جیره سبب بهبود معنی‌دار وزن نسبی لاشه، کبد و چربی محوطه بطنی نسبت به جیره شاهد مثبت شدند (05/0P<). بالاترین پاسخ ایمنی علیه تزریق فیتوهماگلوتینین در تیمارهای حاوی پروبیوتیک پروتکسین و سطح 6 گرم عصاره شیرین بیان و بالاترین تیتر آنتی‌بادی علیه ویروس آنفولانزا در تیمار آنتی‌بیوتیک ویرجینیامایسین مشاهده شد (05/0P<). پایین ترین درصد هترفیل به لنفوسیت و فعالیت آنزیم آلکالین فسفاتاز در تیمار شاهد منفی بود (05/0P<). استفاده از 3 گرم عصاره شیرین-بیان منجر به کاهش معنی‌دار غلظت LDL خون و فعالیت آنزیم آلانین آمینو ترانسفراز و استفاده از آنتی‌بیوتیک ویرجینیامایسین سبب افزایش میزان HDL خون و کاهش مالون دی‌آلدئید سرم شد (05/0P<). در میان گروه‌های مختلف، تیمار شاهد مثبت بالاترین و تیمار شاهد منفی پایین‌ترین میزان باکتری در محتویات سکوم را دارا بودند (05/0P<). بیش‌ترین میزان کاهش در تیمارهای آلوده به‌ترتیب مربوط به گروه‌های دریافت کننده آنتی‌بیوتیک ویرجینیامایسین در 28 روزگی و تیمار تغذیه شده با 6 گرم در کیلوگرم عصاره شیرین‌بیان در 35 روزگی بود (05/0P<). به‌طور کلی می‌توان نتیجه گرفت استفاده از عصاره شیرین‌بیان می‌تواند سبب کاهش اثرات منفی باکتری کمپیلوباکترژژونی بر عملکرد و سیستم ایمنی جوجه‌های گوشتی شود. آزمایش سوم: این تحقیق به‌منظور بررسی اثر عصاره گیاه دارویی شیرین‌بیان بر بهبود عملکرد و پاسخ ایمنی جوجه‌های گوشتی چالش یافته با انگل کوکسیدیوز با استفاده از 300 قطعه جوجه گوشتی سویه راس 308 در قالب طرح کاملاً تصادفی با شش تیمار، پنج تکرار و ده قطعه جوجه گوشتی در هر تیمار انجام گرفت. تیمارهای آزمایشی شامل: 1) شاهد منفی (بدون ماده افزودنی و بدون تلقیح ااسیست)، 2) شاهد مثبت (بدون ماده افزودنی و با تلقیح ااسیست)، 3) شاهد مثبت به-علاوه g/kg 3 عصاره شیرین‌بیان، 4) شاهد مثبت به‌علاوه g/kg 6 عصاره شیرین‌بیان، 5) شاهد مثبت به‌علاوه شاهد مثبت به‌علاوه g/kg 5/0 پروبیوتیک پروتکسین، شاهد مثبت به‌علاوه g/kg 25/0 ضدکوکسیدیوز سالینومایسین بود. در روز 21 آزمایش تمام تیمارهای آزمایشی به استثنای تیمار شاهد منفی با 1 میلی لیتر مخلوط اسپوروله شده ایمریاهای شایع تنلا، ماگزیما ونکاتریکس به‌طریق دهانی چالش داده شدند. نتایج آزمایش نشان داد در مقایسه با تیمار شاهد منفی، تیمار شاهد مثبت منجر به کاهش وزن بدن، وزن نسبی لاشه، سینه، ران، تیموس، تیتر آنتی‌بادی علیه آنفولانزا، درصد هتروفیل به لنفوسیت، پروتئین تام و افزایش غلظت تری‌گلیسرید سرم و افزایش فعالیت آنزیم‌های کبدی جوجه‌های گوشتی شد. در بین افزودنی‌های خوراکی، استفاده از 3 و 6 گرم عصاره شیرین-بیان به‌ترتیب منجر به افزایش معنی دار وزن بدن و وزن نسبی سینه در مقایسه با تیمار شاهد مثبت شدند (05/0P<). افزودن پروبیوتیک پروتکسین سبب افزایش پاسخ ایمنی نسبت به تزریق فیتوهماگلوتینین و میزان پروتئین تام سرم شد (05/0P<). کم‌ترین میزان گلوکز خون در تیمارهای حاوی سطوح 3 و 6 گرم عصاره شیرین‌بیان و بیش ترین آن در تیمار شاهد منفی مشاهده شد (05/0P<). استفاده از عصاره شیرین‌بیان منجر به کاهش معنی‌دار فعالیت آنزیم‌های کبدی در مقایسه با تیمار شاهد مثبت شد (05/0P<). در میان گروه‌های مختلف، تیمار شاهد منفی پایین‌ترین و تیمار شاهد مثبت بالاترین میزان دفع ااسیست در مدفوع را دارا بودند (05/0P<). بیش‌ترین میزان کاهش در دفع ااسیست بین گروه های تحت چالش در روزهای مختلف نمونه‌گیری به‌ترتیب مربوط به تیمارهای 6 گرم در کیلوگرم عصاره شیرین‌بیان و پس از آن گروه تغذیه شده با پروبیوتیک پروتکسین بود (05/0P<). به‌طور کلی می‌توان نتیجه گرفت استفاده از عصاره شیرین‌بیان می‌تواند سبب کاهش اثرات منفی کوکسیدیوز بر عملکرد و سیستم ایمنی جوجه های گوشتی شود. کلمات کلیدی: شیرین‌بیان، بیوچار، آفلاتوکسین، کمپیلوباکترژژونی، کوکسیدیوز، ایمنی، پارامترهای خونی، جوجه گوشتی.