کامران طاهرپور

چکیده این مطالعه اثرات جایگزینی عناصر کم‌نیاز غیرآلی (ITM) با عناصر کم‌نیاز از منبع آلی مبتنی بر کلات پیشرفته (CTM) یا سطوح افزون بر نیاز عناصر کم‌نیاز از مکمل CTM در جیره غذایی را بر عملکرد، سلامت و پاسخ‌های فیزیولوژیکی جوجه‌های گوشتی در معرض شرایط تنش گرمایی چرخه‌ای مورد بررسی قرار داد. در مجموع 840 قطعه جوجه گوشتی یک روزه (راس 308) به 7 گروه تیمار غذایی با 8 تکرار تقسیم شدند. تیمارها شامل موارد زیر بود: (1) تیمار :TNC جیره غذایی پایه با سطوح ITM توصیه شده و پرورش یافته در شرایط نرمال حرارتی، (2) تیمار HSC: جیره غذایی پایه با سطوح ITM توصیه شده و پرورش یافته تحت شرایط تنش گرمایی، (3) و (4) تیمارهای ACTM50 و ACTM100 : جیره پایه با 50 و 100 درصد مکمل CTM به جای ITM و پرورش یافته تحت شرایط تنش گرمایی، (5) و (6) تیمارهایITM+ACTM12.5 و ITM+ACTM25: جیره غذایی پایه با 5/12 و 25 درصد عناصر کم‌نیاز مازاد تامین شده از مکمل CTM و پرورش یافته تحت شرایط تنش گرمایی و (7) تیمار ITM125: جیره پایه با 125 درصد سطوح توصیه شده از ITM و پرورش یافته تحت شرایط تنش گرمایی. در مقایسه با گروه HSC، میانگین افزایش وزن، شاخص بازده تولید اروپایی و ارتفاع پرز دئودنوم در گروه‌های CTM100 و ITM+CTM25 افزایش یافت (05/0P<)، در حالی که سطح بیان HSP70 (در هیپوتالاموس) و HSP90 (در هیپوتالاموس و کبد) افزایش یافت (05/0P<). ضریب تبدیل خوراک، نرخ تلفات، فعالیت آلکالین فسفاتاز سرم، نسبت هتروفیل به لنفوسیت و بیان HSP70 کبدی در گروه‌های TNC و CTM100 کمتر از گروه HSC بود (05/0P<). علاوه بر این، بازده لاشه، تعداد گلبولهای قرمز و نسبت طول پرز به عمق کریپت در دئودنوم در گروه CTM100 بیشتر بود. در مقایسه با تیمارHSC، تیمارهایTNC،ACTM100 وITM+ACTM25 منجر به افزایش وزن استخوان درشت‌نی، محتوای خاکستر، فسفر، آهن و منگنز درشت‌نی، تیتر آنتی بادی ثانویه، و مقادیر ظرفیت کل آنتی‌اکسیدانی و فعالیت آنزیم سوپراکسید دیسموتاز سرم گردید، اما غلظت سرمی مالون‌دی‌آلدئید و سطح بیان ژن‌های کبدی IL-1β،IL-6 و INF-γ را کاهش داد (05/0P<). گروه‌های TNC و CTM100 نیز طول استخوان درشت‌نی، محتوای روی درشت‌نی و بیان SOD1 کبدی را افزایش (05/0P<)، اما بیان NF-kB کبدی را کاهش دادند (05/0P<). به‌عنوان نتیجه‌گیری کلی، یافته‌ها نشان می‌دهند که جایگزینی ITM با مکمل CTM یا استفاده سرک از مکمل CTM در سطح 25 درصد مازاد نیاز تجاری عناصر کم‌نیاز می‌تواند رشد، سلامت روده، مدیریت تنش، پاسخ التهابی و وضعیت آنتی‌اکسیدانی را در شرایط تنش گرمایی بهبود بخشد. همچنین قابل ذکر است که تیمار CTM100 مطلوبترین نتایج را در بین تیمارهای تحت تنش تولید کرد. واژه های کلیدی: عناصر کم نیاز آلی، عملکرد رشد، آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانتی، ژن‌های کبدی، جوجه-های گوشتی