کشاورزی پایدار به عنوان رویکردی نوین در تأمین امنیت غذایی جهان، نیازمند استفاده از میکروارگانیسمهای مفید به عنوان جایگزینی برای نهادههای شیمیایی است. باکتریهای اندوفیت گیاهی بهعنوان یکی از منابع اصلی تولید متابولیتهای ثانویه با خواص ضد میکروبی، نقشی کلیدی در کنترل بیماری های گیاهی، تقویت سلامت گیاهان و افزایش مقاومت آنها در برابر بیمارگرها دارند. بنابراین، این پژوهش جهت غربالگری باکتری های اندوفیت گیاهان خانوده لامیاسه و بررسی توان آنتاگونیستی آن ها علیه چهار بیمارگر مهم در کشاورزی شامل Pythium aphanidermatum، Rhizoctonia solani، Pectobacterium carotovorum و Clavibacter michiganensis انجام پذیرفت. ابتدا تعداد 30 سویه باکتری اندوفیت از آزمایشگاه گیاهپزشکی دانشگاه ایلام تهیه شد. در مرحله بعد، در شرایط آزمایشگاهی تأثیر سویه های باکتریایی در مهار این بیمارگر ها، به ترتیب با روش کشت متقابل، روش کلروفرم و روش ساندویچ مورد بررسی قرار گرفت که سه باکتری با کدهای R11-2 (جداشده از ریحان)، Kght11 (جدا شده از بادرنجبیه) و Sshg1 (جدا شده از گوش بره زرد) هر کدام به نحوی قدرت مهارکنندگی بر علیه بیمارگرهای مذکور از خود نشان دادند. در ادامه، تاثیرگذاری سویه های مختلف بر کنترل بیماری پوسیدگی نرم بر روی غده سیب زمینی آزمایش شد و باکتری R11-2 که هم بر علیه بیمارگرهای مختلف دارای هاله بازدارنده بود و هم بیشترین کاهش وزن بافت لهیده سیب زمینی ناشی از پکتوباکتریوم (به میزان 73/94 درصد) را نشان داده بود؛ به عنوان جدایه برتر انتخاب و با آزمون های کلاسیک تشخیص باکتری و آزمون مولکولی تشخیصی (با روش PCR به کمک آغازگرهای 16SrRNA) شناسایی گردید. در نهایت متابولیت های ثانویه غیرفرار سویه R11-2 استخراج و با کمک GC/MS مورد شناسایی و بررسی قرار گرفت. نتایج توالی یابی نشان داد که سویه R11-2 به گونه Paenibacillus polymyxa، سویه Kght11 به گونه Pseudomonas sp. و سویه Sshg1 به گونه Bacillus safensis تعلق دارد. همچنین نتایج استخراج و شناسایی متابولیت های ثانویه در سویه R11-2 نشان داد که این باکتری متابولیت های مختلفی شامل هیدروکربنهای بلندزنجیر، Eugenol، Caryophyllene، Pentyl ester، 2,6-Di-tert-butylquinon، Cuminaldehyde و 14 β H Pregna تولید می کند که با شواهد محکم علمی می توان گفت که این ترکیبات نقشی اساسی در خاصیت مهارکنندگی این باکتری بر علیه بیمارگر های مذکور دارند.
