چکیده یکی از شیوههای تبلیغی انبیاء و اولیای الهی برای دعوت مردم به سوی توحید و حلّ اختلافات دینی، مناظره بوده که در آیاتی از قرآن کریم نیز بر آن تأکید شده است. هر چند باب گفتوگوی میان اسلام با ادیان مختلف از دوره نبوی شروع گردید و در عصر علوی، تداوم یافت و ائمه دیگر و از جمله صادقین علیهما السلام آن را به پیش بردند؛ امّا در عصر رضوی به اوج خود رسید. در همین راستا، پژوهش مذکور با رویکردی توصیفی- تحلیلی، از دو ناحیه روششناسی و سبکشناسی، سیره مناظراتی رضوی را مورد بررسی قرار داده است. نتایج حکایت از آن دارد که اعطای آزادی عقیده و داشتن روحیه مدارا و تسامح، از جمله سجایای اخلاقیای بود که در موفقیّت حضرت، بسیار مؤثّر افتاد. از جنبه علمی، بازخوانی مناظرههای امام(ع) نشان میدهد که ایشان در مواردی، کمترین تشابه ممکن را با طرف مناظرهکننده داشتهاند؛ با این حال، دلیل برقراری ارتباط-هایی با صحّت بالا توسط ایشان، به توان مخاطبشناسی حضرت(ع) برمیگردد که متناسب با حال و درک مخاطب، پیامهای خویش را تعدیل میکردند. علی بن موسی الرضا(ع) در مناظرات خویش، به منظور تأثیر بیشتر در مخاطب، علاوه بر استناد به متون مقدّس آنان، گفتار خود را به انواع تکنیکهای ادبی و بلاغی، از جمله: استفاده از صنعت تکرار، توجّه به آهنگ و ریتم کلمات، تصویرسازی، تسلسل و نظم منطقی مباحث، ارائه برهان به شیوه حصر عقلی، هماهنگی لفظ با معنا، انتخاب آگاهانه واژگان و نیز بهکارگیری ساختارهای تأکیدی، مزّین میفرمود.
