پس از نهایی شدن ارسال مدین هنگامی که از صورت الهی به صورت انسانی جلوهگر گرد ع می ن و متنو د متلو شود و در قالبهای ّ جدیدی به نام سنخهای دینداری ظهور و بروز مییابد. این مقاله بر آن است تا با بهره گیری از روش تحلیل محتوای کیفی به مطالعه یکی از جلوههای دینداری در قرآن کریم با محوریت »تغییر موضع فرد دیندار بر اثر قرارگرفتن در موقعیتهای مختلف« بپردازد. یافتههای پژوهش نشانگر آن است که قرآن کریم در بسیاری از آیات از فضای دوقطبی ایمان و کفر خارج میگردد و فضایی را ترسیم میکند که در آن افراد ایمان دارند، اما در برخی از موقعیت ها تغییر مسیر میدهند. قرارگرفتن در دینداری موقعیتی بر اثر عواملی از جمله کسب سود و دفع ضرر دنیوی و اخروی، وقوع جامعه در برخی شرایط خاص و عدم آگاهی و شناخت دینداران از ابعاد مختلف مسیر دینداری به وجود میآید. در این نوع دینداری، جایگاه دین مدام در معرض تغییر و تبدیل قرار میگیرد. این عملکرد به حیات دینی افراد آسیب میرساند و در تقابل با »استقامت« به عنوان یکی از محوریترین معارف قرآنی است. دینداران میتوانند با بهرهگیری از خودشناسی و آگاهی موجبات مصونیت از دینداری موقعیتی را فراهم آورند. واژگان کلیدی: قرآن، دینداری موقعیتی، کسب سود، دفع ضرر، شرایط جامعه، عدم آ گاهی دیندارانیگردد
