عدالت از مفاهیم کلیدی در زندگی بشر است و تحقق آن در جامعه از اهداف ارسال پیامبران الهی است. در علم فقه، عدالت در احکام و فروع فقهی مانند تعیین مرجع تقلید، شرایط قاضی، شاهد، امام جماعت و ولی فقیه شرط است. در علم رجال نیز عدالت در اعتبارسنجی روایات شرطی اساسی محسوب میشود. این پژوهش با هدف بررسی تطبیقی مفهوم عدالت در علم فقه و رجال امامیه به روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانهای انجام شده است. نتایج نشان میدهد که در تعریف عدالت بین فقها و رجالیون اختلاف نظر و اشتراکاتی وجود دارد. هر دو علم فقه و رجال بر عدالت بهعنوان شرط اساسی تأکید دارند و به رفتار و اخلاق فرد در سنجش عدالت اهمیت میدهند. با این حال، سطح سختگیری در علم فقه بهمراتب بیشتر از علم رجال است، زیرا عدالت در فقه شامل احکام فردی و اجتماعی است و معیارهای آن مبتنی بر شواهد عینی است، در حالیکه در رجال بیشتر بر حسن شهرت و تأیید دیگران متکی است؛ این تفاوتها ناشی از تفاوت در موضوع و هدف هر دو حوزه است. شناخت دقیق این شباهتها و تفاوتها برای درک بهتر مفهوم عدالت و کاربرد آن در فقه و علم رجال ضروری است.
