1405/06/17

مهدی اکبرنژاد

مرتبه علمی: استاد
ارکید:
تحصیلات: دکترای تخصصی
ریسرچ گیت:
دانشکده: الهیات و معارف اسلامی
اسکولار:
پست الکترونیکی: m.akbarnezhad [at] ilam.ac.ir
اسکاپوس:
تلفن:
HIndex:

مشخصات پژوهش

عنوان
مکانیسم‌های تزکیه نفس درمهارحسادت و بهبود روابط اجتماعی
نوع پژوهش
مقاله چاپ‌شده در مجلات علمی
کلیدواژه‌ها
مکانیسم، تزکیه نفس، حسادت، روابط اجتماعی
سال 1404
مجله مطالعات اجتماعی قرآن
شناسه DOI 10.22084/qss.2025.31490.1164
پژوهشگران عاطفه دژ پسند ، مهدی اکبرنژاد

چکیده

گسترش اختالالت روانی و فروپاشی روابط اجتماعی ناشی ازحسادت به عنوان رذیلت اخالقی ریشهدار، ضرورت مهار آن از طریق ساز و کارهای عملیاتی تزکیه نفس را آشکار میسازد. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و اتکا به آیات و روایات، به بررسی این پرسش میپردازد که فرایند تزکیه نفس چگونه با بازتعریف خویشتن اخالقی، حسادت را خنثی کرده و روابط اجتماعی را بهبود میبخشد. یافتهها نشان میدهد نخست، تقویت رضایت به قضای الهی )حدید23/( با مهار مقایسهگری مخرب و افزایش احساس کفایت درونی، زمینهساز کاهش حسادت است. دوم، تقوای قلبی بهمثابه محور خودکنترلی )بقره197/(، با ایجاد سیستم نظارتی درونی، هیجانات منفی را مهار میکند. سوم، تبدیل حسادت به غبطه از طریق تربیت نفس، رقابت سازنده را جایگزین تخریب اجتماعی مینماید. چهارم، تبدیل حسادت به همدلی و اعتمادبا تأ کید بر ارزشهای توحیدی )آلعمران103/( و اصل »آنچه برای خود میپسندی برای دیگران بپسند« )نهجالبالغه، نامه31(، سرمایه اجتماعی را ارتقا میدهد. در مجموع، تزکیه نفس با هدف قراردادن ریشههای وجودی حسادت )خودمحوری و عدم رضایت به تقدیر الهی(، نه تنها این رذیله را مهار میکند، بلکه از طریق بازسازی شناختی، روابط اجتماعی را به سمت همبستگی و تعامل سازنده سوق میدهد