تیره نعناعیان)Lamiaceae )یکی از بزرگترین تیرههای گیاهی میباشند که تقریباً در تمام مناطق جهان گسترش یافتهاند. گیاهان اسانسدار و دارویی این خانواده بهدلیل انعطاف اکولوژیکی بسیار زیادی که نسبت به اقلیمهای متنوع دارند بهعنوان یکی از ذخایر ژنتیکی مهم گیاهی بهشمارمیروند. باکتریهای اندوفیت گروهی ازمیکروارگانیسمهاهستند کهتأثیرات مختلفی رادر گیاهان نشان داده و بهصورت مستقیم و غیرمستقیم باعث تحریک رشد گیاه میشوند. باکتریهای پروبیوتیک خصوصاً اندوفیتها در تعامل با گیاه، عملکردهای مهمی مانند تحریک رشد و نمو، افزایش تولید ترکیبات آنتیبیوتیک را انجام میدهند، همچنین باعث تحریک مکانیسمهای دفاعی گیاه در برابر عوامل بیماریزا شده و سطح تحمل گیاه را به انواع تنشهای محیطی افزایش میدهند .در این تحقیق، باکتریهای اندوفیت از گیاهان مختلف خانواده نعناعیان ازجمله بادرنجبویه (.L officinalis Melissa(، مریمگلی 03 .شد جداسازی)Ocimum basilicum L.) ریحان و) Rosmarinus officinalis L.) رزماری ،)Salvia officinalis L.) باکتری اندوفیت بر روی گیاه منتخب بادرنجبویه بهمنظور ارزیابی ویژگیهای رشدی نظیر وزن تر و خشک و نیز فنلکل در چهار cfu/ml) غلظت 9 ،03 8 ،03 7 ،03 7 8 03×5( جهت انتخاب بهترین باکتریها بررسی شدند. در آزمایشهای بعدی غلظت ml/cfu 03 انتخاب و تمامی آزمایشها در این غلظت انجام پذیرفت. سپس تأثیر باکتریهای منتخب در کاهش بیماری علیه بیماری باکتریایی Fusarium culmorum قارچی بیماری و گوجهفرنگی درگیاهClavibacter michiganensis subsp. michiganensis درگیاه جو تحت شرایط گلخانه بررسی شد. در ادامه میزان ترکیبات موثر در حفاظت گیاهان )کاتاالز، پراکسیداز و فنل کل( و نیز شاخصهای رشدی نظیروزن ترو خشک دراین گیاهان اندازهگیری شد. نتایج نشان داد کهدر گیاه بادرنجبویهبهعنوان گیاه منتخب از خانواده نعناعیان جدایههای 2B و 1ReA بهترین عملکرد را داشتند؛ میزان فنل کل )برحسب میلی گرم بر گرم بافت گیاه( در جدایههای 2B و 1ReA بهترتیب به مقدار ./07 و ./10 میلی گرم ودر گیاه شاهد./30 میلی گرم بود. باکتری 2B باعث افزایش وزن ترو خشک گیاه نسبت به شاهد شد؛ بهنحوی کهوزن ترو خشک گیاه در تلقیح با باکتری 2B بهترتیب ./31 و ./30 ودر گیاه شاهد وزن ترو خشک بهترتیب ./305 ./330 گرم اندازهگیری شد. سپس باکتریهای 2B و 1ReA که درتمامغلظتهاو نیزازنظروزن تر و خشک و فنل کل بهترین عملکرد را دارا بودند؛ جهت آزمایشهای گلخانهای انتخاب شدند. در گیاهان گوجهفرنگی و جو نتایج نشان داد که باکتری 2B باعث افزایش وزن تر و خشک گیاه نسبت به شاهد سالم و شاهد بیمار شد. نتایج بررسی تأثیر این باکتریها در شدت بیماری در گیاه گوجهفرنگی نشان داد که در مقایسه با شاهد بیمار باکتریهای 2B و1ReA بهترتیب 03/81 % و %03/59 بیماری را کاهش دادند و در گیاه جو باکتریهای 2B و1ReA در مقایسه با شاهد بیمار بهترتیب %./75 و %73/75 منجر به کاهش بیماری شدند. نتایج حاصل از اندازهگیری آنزیمهای کاتاالز، پراکسیداز و فنل کل نیز نشان داد که باکتریهای 2B و 1ReA در هر دو گیاه گوجهفرنگی و جو موجب افزایش این آنزیمها میشوند. در گیاه گوجهفرنگی در شاهد بیمار فنل کل ./07 میلیگرم و آنزیم های کاتاالز و پراکسیداز بهترتیب 0/01 و ./15 بود، درحالیکه مقدار فنل کل در گیاهان تیمار شده با باکتری 1ReA ./00 میلیگرم و در گیاهان تیمار شده با باکتری 2B آنزیمهای کاتاالز و پراکسیداز بهترتیب به مقدار 1/05 و ./08 افزایش یافت. در گیاه جو در شاهد بیمار فنل کل ./00 میلیگرم و آنزیمهای کاتاالز و پراکسیداز بهترتیب 0/00 و ./03 بود؛ مقدار فنلکل در گیاهان تیمار شده با باکتری 1ReA ./88 میلیگرم و در گیاهان تیمار شده با باکتری 2B آنزیم کاتاالز به مقدار 1/31 و مقدار پراکسیداز در گیاهان تیمار شده با 1ReA به مقدار ./08 افزایش یافت. در نهایت جهت شناسایی باکتریهای منتخب، آزمونهای کالسیک و مولکولی )آزمون PCR )انجام شد و مشخص گردید که جدایههای منتخب مربوط به جنسهای sp. Rhizobium )جدایه 2B (و sp. Enterobacter( جدایه 1ReA (بودند.
