مجید بگ نظری

باتوجه‌به نیاز روزافزون به روش‌های کشاورزی پایدار و افزایش کیفیت گیاهان دارویی، پژوهش حاضر با هدف بررسی اثرات انفرادی و هم‌افزایی باکتری‌های محرک رشد گیاه (PGPR) شاملBacillus paramycoides و Pseudomonas koreensis و نانوذرات دی‌اکسید منگنز (MnO₂ NPs) بر صفات رشدی، سیستم آنتی‌اکسیدانی و بیوسنتز متابولیت‌های ثانویه در گیاه پنیرک (Malva sylvestris L.) انجام شد. برای این منظور، این تحقیق به‌صورت یک آزمایش فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی با تیمارهای مختلف از باکتری‌ها (در چهار سطح: شاهد، B. paramycoides، P. koreensis و ترکیب هر دو باکتری) و غلظت‌های مختلف نانوذرات دی‌اکسید منگنز (MnO₂) (صفر، 20، 40 و 80 میلی‌گرم در لیتر) اجرا گردید. نتایج نشان داد که تیمار تلفیقی دو باکتری با غلظت 20 میلی‌گرم بر لیتر نانوذرات دی‌اکسید منگنز (MnO₂) به‌طور معنی‌دار بهترین عملکرد را داشت؛ به‌طوری که این تیمار باعث افزایش فعالیت آنزیم‌های PAL و TAL به ترتیب به میزان 48/46 و 44/38 درصد گردید که منجر به تجمع فنول کل و فلاونوئید کل شد. در پی این تغییرات، محتوای پرولین به‌عنوان یک اسمولیت محافظت‌کننده 42/53 درصد افزایش یافت، درحالی‌که میزان مالون‌دی‌آلدئید (MDA) به‌عنوان شاخص آسیب اکسیداتیو 88/36 درصد کاهش نشان داد و در نهایت، ظرفیت کلی آنتی‌اکسیدانی گیاه در این تیمار به میزان 96/43 درصد نسبت به شاهد افزایش یافت؛ اگرچه غلظت‌های بالاتر نانوذرات اثرات مثبت کمتری داشتند که بر اهمیت تعیین غلظت بهینه تأکید می‌کند؛ بنابراین، یافته‌ها نشان می‌دهد که کاربرد همزمان B. paramycoides و P. koreensis با غلظت بهینه 20 میلی‌گرم بر لیتر نانوذرات دی‌اکسید منگنز (MnO₂)، یک راهکار مؤثر و پایدار برای بهبود رشد و تقویت سیستم دفاعی گیاه پنیرک از طریق فعال‌سازی مسیر فنیل‌پروپانوئید است که با افزایش تولید متابولیت‌های ثانویه ارزشمند، کیفیت دارویی گیاه را نیز بهبود می‌بخشد و پتانسیل بالایی برای کاربرد در کشاورزی پایدار و صنایع داروسازی دارد.