سیلیکون (Si)، بهعنوان یکی از عناصر فراوان در پوسته زمین، نقش کلیدی در بهبود عملکرد، ساختار و مقاومت گیاهان در برابر تنشهای زیستی و غیرزیستی ایفا میکند. اگرچه سیلیکون بهعنوان یک عنصر ضروری برای گیاهان شناخته نمیشود، تحقیقات نشان دادهاند که وجود آن در گیاهان میتواند تأثیرات مثبتی در زمینههای مختلف از جمله مقاومت در برابر تنشهای محیطی، بهبود رشد و عملکرد، و افزایش تولید محصولات کشاورزی داشته باشد. این عنصر بهویژه در گیاهانی نظیر برنج، نیشکر و گندم که به گیاهان سیلیکوندوست معروف هستند، میتواند باعث تقویت دیواره سلولی، افزایش نرخ فتوسنتز و کاهش اثرات تنشهای محیطی شود. در سالهای اخیر، توجه به نانو سیلیکون (Nano-Si) به دلیل ویژگیهایی همچون اندازه کوچک، سطح ویژه بالا و نفوذپذیری بیشتر در سلولهای گیاهی، رشد چشمگیری یافته است. این ماده بهویژه در بهبود تحمل گیاهان در برابر تنشهای محیطی مانند خشکی، شوری، دماهای بالا و آلودگی فلزات سنگین مؤثر است. نانو سیلیکون با افزایش تولید ترکیبات آنتیاکسیدانی و تقویت ساختار سلولی، به بهبود عملکرد گیاهان در شرایط تنش کمک میکند. استفاده از سیلیکون و نانو سیلیکون در کشاورزی میتواند به بهبود کیفیت محصولات کشاورزی، افزایش مقاومت به آفات و بیماریها، و بهبود ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی خاک کمک کند. در این مقاله، نقش سیلیکون و نانو سیلیکون در بهبود عملکرد گیاهان و کشاورزی پایدار بررسی میشود.
