درمنه سفید (Artemisia herba-alba) به‌عنوان گیاه دارویی ارزشمند حاوی ترکیبات زیست‌فعال (1,8-سینئول و مشتقات فنولی)، به‌دلیل برداشت بی‌رویه و تخریب زیستگاه‌ها در معرض تهدید انقراض است. بدین منظور پژوهشی چهارفازی با هدف اهلی‌سازی، بهینه‌سازی کشت و شناسایی اندوفیت‌های بومی انجام شد. در فاز اول، اکوتایپ سرابله با ویژگی‌های متمایز کاریوتایپی2n=18، شاخص سانترومری 35/0، فعالیت آنتی‌اکسیدانی بالا و سازگاری با خاک‌های رسی-لومی غنی از ماده آلی به‌عنوان برترین اکوتایپ انتخاب گردید. فاز دوم نشان داد اوج تجمع متابولیت‌ها و فعالیت آنتی‌اکسیدانی در مرحله گلدهی (روز 152) رخ می‌دهد، اما قوه نامیه بذر پس از 12 ماه انبارداری سرد 40% کاهش می‌یابد. در فاز سوم، پرایمینگ ترکیبی نور 16 ساعت + جیبرلیک اسید 500 ppm با تحریک فعالیت آلفا-آمیلاز، جوانه‌زنی را افزایش داد و جدایه‌های اندوفیت چندعملکردی (توانایی تثبیت نیتروژن: 60%، تولید جیبرلین: 40%) شناسایی شدند. همچنین اسانس گیاه اثرات ضدمیکروبی قوی علیه پاتوژن‌های گیاهی و انسانی نشان داد. فاز چهارم نشان داد که کشت نشایی در بستر رسی-لومی (30% رس، ماده آلی 2.55%) همراه تلقیح بذر با کنسرسیوم چهارگانه اندوفیت (غلظت 106CFU/ml) تولید متابولیت‌ها را افزایش داد. در نتیجه، راهبرد تلفیقی (شامل انتخاب اکوتایپ سرابله، برداشت در زمان گلدهی، پرایمینگ ترکیبی، تلقیح میکروبی و کشت نشایی) چارچوبی پایدار برای اهلی‌سازی، حفاظت ژنتیکی و تولید تجاری این گونه با کیفیت متابولیتی برتر فراهم می‌کند.
