مسعود بازگیر

آتش‌سوزی یکی از عوامل بسیار مهم تخریب جنگل‌‌ها و مراتع می‌باشد. در اکوسیستم‌های جنگلی و مرتعی از مزوفون‌های خاک به عنوان یک شاخص زیستی در برابر تغیرات زیست محیطی و مدیریتی استفاده می‌کنند. هدف از این تحقیق، بررسی پیامد آتش‌سوزی و کاربری‌های جنگل و چراگاه بر فراوانی مزوفون بندپایان خاکزی در شهرستان بدره از استان ایلام بود. بدین منظور، نمونه‌برداری‌های خاک از دو لایه رویی (5-0 سانتی‌متری) و زیری (20-5 سانتی‌متری) در دو کاربری در دو حالت با رخداد آتش‌سوزی و بدون رخداد آتش‌سوزی (شاهد) در سال 1394 انجام گرفت. در هر کاربری سه پلات (50 ×50) و از هر پلات پنج نقطه به‌طور تصادفی از دو عمق سطحی و تحتانی (تعداد کل نمونه‌ها 60 نمونه) برداشته شد. تعداد 3360 نمونه از انواع مختلف از شاخه بند‌پایان خاک در هر دو کاربری جنگل و چراگاه بررسی شد، که در کاربری چراگاه نسوخته (شاهد) نزدیک 67/30 درصد و بیشترین فراوانی جانوران خاکزی را داشت. منطقه سوخته شده همین کاربری 35/14 درصد و کمترین فراوانی مزوفون خاک را داشت و همچنین فراوانی کنه‌ها در برابر حشرات در جنگل بیشتر از چراگاه بود. بر اساس نتایج، آتش‌سوزی و عمق خاک بر فراوانی راسته‌های پادمان (Collembola)، کنه‌های میان‌‌استیگما (Mesostigmata)، اُریباتیدا (Oribatida) و سوسک‌های شکارگر خانواده استافیلینیده (Staphylinidae) اثر معنی‌داری (01/0< α) داشت. کاربری جنگل و مرتع بر فراوانی کنه‌های میان‌‌استیگما معنی دار نشد، در حالی‌که این عامل تأثیر معنی‌داری در سطح یک درصد بر فراوانی سایر مزوفون های خاک نشان داد. به‌طور‌کلی پیامد آتش‌سوزی در کاربری-های گوناگون بر جمعیت مزوفون خاک تأثیر منفی بر جای گذاشت.