چکیده به منظور بررسی تاثیر سطوح کود فسفاته و باکتریهای محرک رشد گیاه بر دسترسی به عناصر غذایی و عملکرد گندم، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار در زمینی واقع در شهرستان ایوان استان ایلام اجرا شد. فاکتورهای 75 و 100 کیلوگرم کود فسفاته در هکتار) و تلقیح بذر با ،50 ، مورد بررسی در این آزمایش عبارتاند از پنج سطح کود فسفره (شاهد، 25 در چهار سطح: (عدم تلقیح (تیمار شاهد)، تلقیح بذر با ازتوباکتر، تلقیح بذر با سودوموناس، تلقیح بذر با ازتوباکتر و (T) باکتری سودوموناس) میباشد. نتایج نشان داد که تیمار 100 کیلوگرم در هکتار کود فسفره همراه با تلقیح بذر با ازتوباکتر و سودوموناس بالاترین تاثیر را در افزایش رشد و عملکرد و اجزای عملکرد گندم پاییزه نشان داد. مقدار نیتروژن دانه گندم با تلقیح بذر ازتوباکتر به صورت معنی داری افزایش یافت و به همین دلیل میزان پروتئین دانه نیز افزایش نشان داد. تلقیح بذر با باکتری های محرک رشد ازتوباکتر و سودوموناس 62 درصدی فسفر دانه نسبت به سطح شاهد عدم تلقیح و سطح / 43 درصدی نیتروژن دانه و 7 / در سطح چهارم کود فسفاته منجر به افزایش 5 صفر کود فسفاته گردید. تمامی تیمارهای کودی مورد استفاده باعث افزایش عملکرد گندم نسبت به شرایط عدم استفاده از کود شدند و از بین این تیمارها، اکثرا تیمار کود تلقیح کود زیستی ازتوباکتر و سودوموناس همراه با 100 کیلوگرم در هکتار کود شیمیایی فسفات بیشترین تاثیر را در افزایش صفات اندازهگیری شده این گیاه داشت. اگرچه با افزایش سطوح کود شیمیایی صفات مورد مطالعه افزایش یافت ولی زمانی که از کودهای زیستی همراه با شیمیایی استفاده شد، این افزایش بیشتر بود.
