مرزبان فرامرزی

خشک‌سالی رخدادی طبیعی است که تأثیر قابل توجهی در کشاورزی، اقتصاد و در نتیجه ابعاد مختلف زندگی مردم در مناطق خشک و نیمه‌خشک دارد. پوشش گیاهی یکی از اجزای زندۀ اکوسیستم است و نقش مهمی در بسیاری از فرایندهای اکوسیستمی دارد که به‌شدت تحت‌تأثیر رخدادهای اقلیمی، از جمله خشک‌سالی، است. در پژوهش حاضر، وضعیت تغییرات پوشش گیاهی در رابطه با شاخص‌ خشک‌سالی در محدودۀ حوضۀ آبخیز ایلام (شهرستان ایلام) بررسی شد. در این تحقیق، از آمار ۳۰‌سالۀ (13671397) بارش ایستگاه‌های سینوپتیک (شهرستان‌های ایلام، مهران، دهلران، سرابله، ایوان، دره‌شهر و آبدانان) برای محاسبۀ شاخص بارش استاندارد (SPI) و از داده‌های تصاویر ماهواره­ای لندست (سنجنده‌های OLI، ETM و TM) برای تهیۀ شاخص تفاضل پوشش گیاهی استاندارد (NDVI) و بررسی تغییرات پوشش گیاهی منطقۀ مورد مطالعه، استفاده شد. واکاوی ارتباط بین شاخص خشک‌سالی (SPI) و شاخص پوشش گیاهی (NDVI) با استفاده از روش هم‌بستگی پیرسون بین لایۀ رستری پوشش گیاهی و خشک‌سالی انجام شد. نتایج نشان داد که بر اساس شاخص SPI محاسبه‌شده، در سال‌های 1382و 1387 پدیدۀ خشک‌سالی با شدت­های بیشتری نسبت به سایر دوره­های مورد بررسی (13671397) اتفاق افتاده است. نقشۀ دسته‌بندی پوشش گیاهی حاصل از شاخص NDVI در طول سال‌های 1367 تا 1397 بیانگر کاهش سطح پوشش گیاهی از گذشته تا حال بوده، به‌طوری که این کاهش بیشتر در دستۀ پوشش گیاهی متراکم (از 15.959 هکتار در سال 1367 به 6492 هکتار در سال 1397) رخ داده است. بر اساس یافته‌های تحقیق حاضر، نتیجه ­گیری می‌شود که تغییرات پوشش گیاهی در طول زمان با شدت خشک‌سالی ارتباط مستقیمی دارد که مدیران و تصمیم‌گیران عرصۀ منابع طبیعی، به‌منظور مدیریت پوشش گیاهی، باید به این موضوع مهم توجه کنند.