مهدی حیدری

روشنه­ها با تأثیر بر میزان نور داخل جنگل بر خاک و سایر ویژگی­های اکولوژِیکی تأثیرگذار هستند. در این تحقیق تأثیر روشنه­های طبیعی و مصنوعی توده­های آمیخته و خالص راش بر خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک بررسی شد. بدین منظور تعداد 24 روشنه در تیپ آمیخته و 24 روشنه در تیپ خالص راش در طرح جنگلداری حاجیکلا- تیرانکلی از حوزه آبخیز رودخانه تجن در سال 1394 برداشت شد. روشنه­ها در سه کلاسه روشنه­های کوچک (کمتر از 150 مترمربع)، متوسط (بین 150 تا 350 مترمربع) و بزرگ (350 تا 500 مترمربع) طبقه‌بندی‌شده‌اند. در هر روشنه، تعداد 5 قطعه نمونه بر روی قطرهای روشنه پیاده شد. در داخل هر قطعه نمونه، یک نمونه خاک از عمق 30-0 سانتی­متری برداشت و یک نمونه ترکیبی آماده شد. علاوه بر این، در خارج از هر روشنه یک نمونه شاهد خاک نیز تهیه گردید. نتایج نشان داد که مساحت روشنه بر pH، EC، پتاسیم، کربن، نیتروژن و نوع توده بر ماده آلی و نیتروژن اثر معنی­داری داشت (05/0P<). همچنین اثرات متقابل روشنه و نوع توده بر نیتروژن، ماده آلی و شن نیز معنی‌دار بود (05/0P<). بیشترین میزان پتاسیم در روشنه­های بزرگ (با مساحت 500-350 مترمربع) در توده راش خالص و کمترین آن در توده­های آمیخته مشاهده شد. همچنین نتایج تحقیق حاضر نشان داد که با افزایش اندازه حفره میزان کربن، ماده آلی، نیتروژن و پتاسیم افزایش می­یابد. در روشنه­های حاصل از قطع (مصنوعی)، بالاترین میزان نیتروژن در روشنه های بزرگ توده خالص راش مشاهده شد. ماده آلی در روشنه­های بزرگ بیشتر از روشنه­های کوچک بود. همچنین مساحت روشنه و نوع توده تأثیری بر میزان فسفر خاک نداشت؛ بنابراین می­توان گفت که در توده­های آمیخته به­ویژه در روشنه­های بزرگ نسبت به روشنه­های کوچک در توده­های خالص میزان حاصلخیزی خاک بیشتر است.