مهدی حیدری

این مطالعه به بررسی رابطه بین بانک بذر خاک و پوشش گیاهی در مراحل توالی ثانویه جنگل‌های زاگرس شمالی، استان کردستان، شهرستان کامیاران پرداخته است. نمونه‌برداری از پوشش گیاهی و بانک بذر در چهار منطقه شامل جنگل کمتر دست‌خورده، ذخیره‌گاه جنگلی، منطقه رهاشده بلندمدت (30 سال از زراعت دیم) و منطقه رهاشده کوتاه‌مدت (آیش 3 ساله) انجام شد. نمونه‌برداری در طول سه ترانسکت موازی با فواصل 200 متری انجام شد. نتایج نشان داد که 64 گونه گیاهی متعلق به 26 خانواده در پوشش گیاهی روزمینی و بانک بذر ثبت شد. جنگل کمتر دست‌خورده، ذخیره‌گاه جنگلی، رهاشده بلندمدت و کوتاه‌مدت به ترتیب دارای 44، 40، 37 و 18 گونه بودند. از این میان، برخی گونه‌ها منحصر به هر منطقه و 6 گونه در تمام مناطق مشترک بودند. شاخص جاکارد نشان داد که بیشترین شباهت بین پوشش روزمینی و بانک بذر در جنگل کمتر دست‌خورده (93٪) و ذخیره‌گاه جنگلی (90٪) مشاهده شد، در حالی که مناطق رهاشده کوتاه‌مدت (68٪) و بلندمدت (58٪) کمترین شباهت را داشتند. این نتایج نشان می‌دهد که بانک بذر خاک منبع مهمی برای احیای پوشش گیاهی در جنگل‌های زاگرس است، اما تخریب جنگل و تغییر کاربری اراضی توانایی آن را کاهش می‌دهد. بنابراین، مدیریت حفاظتی بلندمدت و ایجاد ذخیره‌گاه‌های جنگلی برای حفظ پایداری اکوسیستم ضروری است.