مهدی حیدری

زمینه و هدف: ترکیب پوشش گیاهی و تنوع زیستی در طول زمان در پاسخ به تغییر شرایط محیطی و آشفتگی­ها، از جمله گسترش گونه­های مهاجم ناشی از اختلالات طبیعی یا انسانی، تغییر می­کند. بنابر­این ، مطالعه پوشش گیاهی برای مدیریت و توسعه پایدار منابع طبیعی ضروری است، زیرا اطلاعات ارزشمندی درمورد جوامع گیاهی و شرایط رویشگاهی فراهم می آورد.جنگل های بلوط کبیرکوه درحدود 135 کیلومتری جنوب غربی استان ایلام قرار دارند. این پژوهش با هدف بررسی ترکیب فلوریستیک، اشکال زیستی و پراکنش جغرافیایی گونه­های گیاهی در جنگل­های بلوط زاگرس در رابطه با پدیده زوال متوسط بلوط در شهرستان دره شهر انجام شد. روش بررسی: ویژگی­های کمی­ و کیفی درختان و درختچه­ها در 21 قطعه نمونه (50×80 متر) مستقر در منطقه­ای به مساحت 100 هکتار با سطح زوال متوسط بلوط ثبت شد. علاوه بر این، 105 ریز قطعه (یک متر مربعی) برای شناسایی و ثبت گونه­های گیاهان علفی نمونه­برداری شد. نتایج: در مجموع 99 گونه گیاهی متعلق به 18 تیره شناسایی­ شد. تیره­های غالب شامل گندمیان (Poaceae)، کاسنیان (Asteraceae)، باقلاییان (Fabaceae) و چتریان(Apiaceae) بودند که در مجموع 31/68 درصد از گونه­های ثبت شده را به خود اختصاص دادند. بر اساس طبقه­بندی اشکال زیستی رانکایر، تروفیت‌ها (52درصد)، همی‌کریپتوفیت‌ها (37درصد)، کاموفیت‌ها (5درصد) اشکال زیستی غالب بودند.تحلیل کورولوژی (جغرافیای گیاهی) نشان داد که . کوروتیپ ایرانی تورانی –مدیترانه­ای/ اروپا­-سیبری 20 درصد از فلور را تشکیل می­داد و پس از آن به ترتیب کوروتیپ­های مدیترانه‌ای (6%)، مدیترانه ای اروپا سیبری (3%)، ایرانی­­تورانی/ اروپا-سیبری(3%) و اروپا سیبری (1%) قرار داشتند ترکیب فیزیونومیک پوشش گیاهی شامل گراس­های یک­ساله (22 درصد)گراس­های چندساله (4 درصد)، فورب­های یک­ساله (43 درصد) و فورب­های چند­ساله (31 ذرصد)بود که نشان دهنده تسلط پوشش علفی یک­ساله و فورب­های یکساله و سپس گراس در منطقه مطالعه است.. بحث و نتیجه‌گیری: بر اساس تحلیل ارزش اهمیت گونه­ها(SIV)، گونه­های Bromus danthouiae , Bromus tectorum, Gundelia tournefortii بیشترین فراوانی را در بین گونه­های ثبت شده داشتند، در حالی که Malabaila porphyrodiscus کمترین فراوانی را نشان داد. غلبه تروفیت­ها و فورب­های یک­ساله، ویژگی­های اکولوژیکی پایه جنگل­های بلوط زاگرس دچار زواال متوسط را منعکس می­کند. این یافته اطلاعات ارزشمندی را برای حفاظت از تنوع زیستی و مدیریت بوم­شناختی اکوسیستم­های جنگل­های بلوط زاگرس پس از زوال فراهم می­آورد.