تنش خشکی یکی از مهم‌ترین عوامل محدودکننده رشد و استقرار نهال‌های گونه‌های جنگلی در مناطق خشک و نیمه‌خشک، به‌ویژه رویشگاه‌های زاگرس، به شمار می‌رود. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر نیتروبیتومین و باکتری محرک رشد سودوموناس فلورسانس (Pseudomonas fluorescens) بر برخی ویژگی‌های مورفولوژیک، فیزیولوژیک و بیوشیمیایی نهال‌های بنه (Pistacia atlantica) تحت تنش خشکی انجام شد. نتایج نشان داد که تنش خشکی شدید موجب کاهش معنی‌دار بیشتر صفات مرفولوژیک از جمله حجم ریشه، وزن تر و خشک ریشه، ساقه و برگ و قطر یقه، کاهش رنگدانه‌های فتوسنتزی و شاخص کیفیت نهال و در مقابل، افزایش شاخص‌های مرتبط با تنش اکسیداتیو و ترکیبات دفاعی از جمله پرولین و مالون‌دی‌آلدئید شد. کاربرد تلفیقی نیتروبیتومین و سودوموناس فلورسانس شدت اثرات نامطلوب تنش خشکی را کاهش داد. این تیمار با بهبود وضعیت آبی و تغذیه‌ای گیاه موجب افزایش محتوای کلروفیل و کاروتنوئید و کاهش تجمع پرولین و مالون‌دی‌آلدئید شد. همچنین بیشتر صفات مورفولوژیک از جمله حجم ریشه، قطر یقه، وزن تر و خشک ریشه، برگ و ساقه و رنگدانه های فتوسنتزی و در نتیجه کیفیت نهال‌ها به‌طور معنی‌داری در این تیمار نسبت به سایر تیمارها حتی در شرایط تنش ملایم بهبود پیدا کرد. در شرایط تنش شدید و ملایم، کاربرد جداگانه هر یک از افزودنی ها کارایی محدودی در بهبود رشد نهال بنه داشت، درحالی‌که تیمار تلفیقی آنها بخصوص در تنش ملایم از کاهش رشد و کیفیت نهال جلوگیری کرد. بر اساس یافته‌های این پژوهش، کاربرد همزمان نیتروبیتومین و سودوموناس فلورسانس می‌تواند به‌عنوان روشی کم‌هزینه، سازگار با محیط‌زیست و کاربردی برای افزایش تحمل نهال‌های بنه به کم‌آبی و تولید نهال‌های با کیفیت بیشتر در نهالستان‌ها مطرح باشد و با افزایش موفقیت استقرار نهال‌ها در شرایط تنش آبی، در برنامه‌های احیای جنگل‌های خشک و نیمه‌خشک، به‌ویژه در رویشگاه‌های زاگرس، مورد استفاده قرار گیرد.
