یکی از ابعاد وجودی انسان، نفس میباشد که مراتب مختلفی داشته و به حالات و شئون مختلفی متصف میشود. یکی از این حالات، حالت لوّامگی آن است که بعد از اتصاف به آن، نفس لوّامه خوانده میشود. اینکه نفس لوّامه چیست و چه عواملی در فعلیت و بیداری آن نقش دارند، مسألهای است که پژوهش حاضر به دنبال جواب بدان میباشد. روش به کار رفته در انجام این پژوهش، توصیفی-تحلیلی است و در جمعآوری مطالب و دادههای آن از منابع کتابخانهای استفاده شده است. با مطالعه و بررسی منابع مربوطه بدست آمد که نفس لوّامه یکی از حالات، مراتب و شئون نفس است که در هنگام ارتکاب معاصی توسط آدمی، بدان متصف میشود. بدین معنا که تمامی انسانها از برّ و فاجر، بعضی هم در دنیا و هم در قیامت و بعضی صرفاَ در قیامت، در اثر حضور و بروز عواملی بیداری آفرین، این حالت لوّامگی را در خود احساس کرده و در نتیجه آن، به دلیل انجام فجور و یا قلت انجام کار نیک، ندامت حاصل شده و به ملامت خود می-پردازند.
