بخل را میتوان به صورت منع و امساک تعریف کرد، خودداری نمودن و امتناع از بذل و بخشش چیزی در جایی که بر حسب دستور شرع یا عرف باید بذل شود. این ویژگی اخلاقی به یقین مورد تأیید هیچ مکتب فکریای نبوده و در واقع عقل آن را زشت و نکوهیده میشمارد. در دین مبین اسلام نیز آیات و روایات بسیاری بر مردود و مذموم بودن آن دلالت دارند. این رذیلهی اخلاقی میتواند بر بسیاری ابعاد و زوایای زندگی انسان سایه افکنده و آن را تحتالشعاع قرار دهد؛ به عبارتی بخلورزی موارد شمول فراوانی دارد و در موارد گوناگونی میتواند گریبان انسان را گرفته و او را به امساک و خساست وادارد و این مسئله ضرورت بررسی و شناخت این امر خطیر را در ابعاد مختلف بیان میدارد. موضوع دیگر که باید بدان اشاره داشت این است که چنین طرز تفکری قهراً با صفات ناپسند دیگری همراه میگردد.که در این پژوهش با استفاده از منابع کتابخانهای و نرمافزاری و به شیوه توصیفی- تحلیلی به بررسی آیات و روایات موجود در این زمینه پرداخته شده است و نتیجهای که حاصل گشته اولاً شناخت این شاخصها و ویژگیهاست که از جمله آنها میتوان به حرص، دروغگویی، اباحه محرمات اشاره کرد که به ما کمک میکنند فرد یا جامعهی دچار این خصلت را بشناسیم و درواقع آن را به درستی تمییز دهیم و ثانیاً مصادیق بخل را بیان داشته که از آنها میتوان، قصور در حق نفس، اعراض از پاسداری از حق، عدم رسیدگی به خانواده را نام برد که بیانگر نمونههای عملیای هستند که بر وجود بخل در فرد یا جامعه صدق می-کنند. کلیدواژهها: شاخصهای بخل، مصادیق بخل، بخل، منع و امساک
