در تحقیق حاضر با توجه به اهمیتی که عقل دارد ابتدا در فصل اول کلیات مباحث مطرح شده و شرحی مختصر و کلی در مورد رؤوس مطالب آورده شده و آن گاه در فصل دوم صفات عاقل در اصول کافی مورد بررسی قرار گرفته است و عقل از لحاظ لغوی و اصطلاحی تعریف شده و صفات عاقل به روش و صبغهای عقلی در اصول کافی بیان و تبیین گردیده است و در مورد هرصفتی به یک ایراد اساسی پرداخته و جواب آن به طور مفصل داده شده است. در فصل دوم که شرح صفات مومن در اصول کافیست ابتدا روایاتی که در مورد آن صفت خاص آمده آورده شده و سپس خواص ومنافع آن که در روایات بیان گردیده شمرده شده است. البته میدانیم که عقل همین صفات را تایید کرده و عاقل را موظف به کسب آنها مینماید اما کیفیت بیان و تبیین عقلی بصورت کلی بوده و بیان جزییات وظیفهی او نیست ولی در روایات خواص و منافع دنیوی صفات مومن بصورت جزیی بیان شده واین گونه مومنین را به کسب این فضایل ترغیب نمودهاند. در فصل چهارم نیز به بیان چگونگی انطباق صفات مومن بر عاقل پرداخته شده و روشهای عقلی و نقلی و قرآنی و روایی انطباق این صفات بر یکدیگر بیان گشته است.
