رمانتیسم جنبشی ادبی است که در اواخر قرن هجدهم از انگلستان آغاز گردید. این مکتب در میان سرزمینهای عربی بعد از وقوع فاجعه فلسطین و در ایران در اوایل دوره مشروطه، تغییر یافت و بهتدریج از حالت فردگرایانه به سمت اجتماع سوق پیدا کرد و حالتی جامعهگرا و انقلابی به خود گرفت. در میان سرزمینهای عرب، مصر به عنوان اولین کشوری که جریان نهضت در آن صورت گرفت، مهد شاعران و ادیبانی است که از این جریان تازه، متأثر گشتهاند. از جمله شاعرانی که هنرمندانه در این وادی گام نهادهاند؛ حلمی سالم است که رمانتیسم وی در کنار عناصر عاشقانه و فردی، بیشتر صبغه اجتماعی و سیاسی دارد. از سوی دیگر، این رویکرد همگام با سرزمینهای عربی، در میان شاعران ایران نیز رواج بسیار پیدا کرد. از جمله شاعران ایرانی که تأثیرات مکتب رمانتیسم جامعهگرا در آثار وی بخوبی مشهود است، عارف قزوینی است. نگارندگان در این جستار با رهیافتی توصیفی- تحلیلی، پس از اشاره به زندگی این دو شاعر به معرفی برخی مؤلفههای رمانتیسم جامعه-گرا در شعر آنان و تطبیق و بررسی آنها پرداختهاند و نتایج تحقیق حاکی از آن است که از جمله مؤلفههای رمانتیسم جامعه-گرا در شعر این دو؛ احساسات ملّیگرایانه، دلتنگی برای روزگاران باشکوه گذشته، ناهنجاریها و مفاسد اجتماعی و ... است و رمانتیسم سالم بیشتر سیاسی است و وی غالباً در این اشعار زبانی نمادگونه و غیرصریح دارد؛ در حالیکه رمانتیسم عارف بیشتر جنبه انقلابی دارد و وی با بهکارگیری زبانی صریح و عامیانه اشعار خود را برای همگان قابلفهم میسازد.
