تحول در سبکهای ادبی همواره تابعی از تغییرات فکری و ضرورتهای اجتماعی هر عصر است؛ در این میان، مکتب وقوع در تاریخ ادبیات ایران نقطهی عطف گذار از آرمانگرایی انتزاعی به سوی واقعگرایی عینی محسوب میشود. پژوهش حاضر با هدف بررسی مؤلفههای رئالیسم در شعر شاعران این مکتب و تبیین پیوندهای ساختاری و محتوایی میان این دو جریان ادبی سامان یافته است تا جایگاه «وقوع» را به عنوان نخستین تجلی برجسته و آگاهانهی واقعگرایی در شعر فارسی اثبات کند. در این راستا، اشعار شاعران سرآمد این سبک از جمله: محتشم کاشانی، لسانی شیرازی، حسابی نطنزی، شانی تکلّو، شهیدی قمی و علینقی کمرهای با بهرهگیری از روش توصیفی-تحلیلی مورد واکاوی قرار گرفته است. یافتههای تحقیق نشان میدهد که وقوع، فراتر از یک تغییر سبکی ساده، یک جنبش فکری در جهت واقعنمایی بوده است. مؤلفههایی همچون تحلیل اجتماعی، کشف واقعیتهای ملموس، تشریح جزئیات و غلبه عینیت بر ذهنیت، به وضوح در آثار این دوره دیده میشود. این جریان با بهکارگیری زبان صریح، دوری از ابهامهای سنتی و تمرکز بر زمان و مکان واقعی، شعر را از فضای آرمانی دور کرده و به آیینهای برای انعکاس دقیق زندگی و واقعیتهای اجتماعی عصر صفوی تبدیل کرده است.
