محسن منصوری

سابقه و هدف: امروزه با گسترش صنایع نفت و افزایش استخراج آن باید بدنبال کاهش-هزینه‌های استخراج و نگهداری وسایل با توجه به محتویات نفت که شامل ترکیبات مختلفی می-باشد، بود.یکی از این ترکیبات در نفت خام آسفالتینمی‌باشد که سنگین‌ترین کسر را در نفت دارد که این ویژگی سبب ته‌نشین شدن و رسوب آن بر روی سنگ مخزن یا لوله‌های استخراج و انتقال می‌شود و اگر نشت پیدا کند به محیط زیست آسیب می‌زند. به‌این دلیل روش‌های مختلفی برای جداکردن ویا حذف آن پیشنهاد شده‌است.یکی از این روش‌ها استفاده از نانوذرات برای جذب آسفالتین بر روی آن‌هاست تا این رسوب‌گذاری دیرتر انجام شود تا بتوان راندمان استخراج را بالا برد. مواد و روش ها: به منظور تعیین شرایط بهینه، اثر پارامتر غلظت آسفالتین ، اثر پارامتر دما و میزان کاتالیست بارگذاری شده(زئولیتZSM-5) مورد بررسی قرار گرفت. مشخصات فیزیکی وشیمیایی کاتالیست‌ توسط SEM، XRDو FTIRبررسی گردید.سپس میزان جذب به‌وسیله‌ی دستگاه اسپکتروفوتومتر اندازه‌گیری شد. داده‌های تعادلی با ایزوترمهای لانگمویر و فروندلیچ برای اطلاع از ایزوترم جذب، برازش شدند. نتایج به‌دست آمده نشان داد که جذب آسفالتنی‌ها بر روی زئولیتZSM-5 مطابقت بهتر و بیشتری را با ایزوترم لانگمویر نشان داده‌اند. نتایج سینتیک جذب آسفالتین بر روی نانو ذرات زئولیتZSM-5 نشان داد که آسفالتین به سرعت و در مدت زمان کمتر از 2ساعت جذب نانو ذرات می‌شوند. از بین دو مدل سینتیک شبه مرتبه‌ی اول و دوم، مدل سینتیک شبه مرتبه‌ی دوم به خوبی رفتار سینتیکی جذب آسفالتین را بر روی نانو ذرات زئولیتZSM-5 پیش‌بینی کرد یافته‌ها: تصاویر SEMنشان داد که ذرات زئولیت ZSM-5 در جذب آسفالتین موفق بوده و بعد از جذب به صورت کلوخه درآمده‌اند. آنالیزهای XRDو FT-IR نیز حضور نیتروژن، زئولیت و ، در زئولیت ZSM-5را تأیید نمودند. استنتاج :زئولیت ZSM-5 قابلیت کاربرد در زمینه جذب آسفالتین را دارد و می تواند به عنوان گزینه مناسبی برای جداکردن این ماده ازنفت خام می‌باشد.