محسن منصوری

مقدمه: بسیاری از صنایع شامل صنایع شیمیایی، چرم، چاپ، نساجی، صنایع غذایی و ... پساب های رنگی تولید می کنند. رنگ ها دارای ساختار پیچیده ی مولکولی، اکثراً سمی، سرطان زا، جهش زا، غیرقابل تجزیه بیولوژیکی و پایدار در محیط زیست می باشند که با ورود به منابع آب و خاک، اثرات سوئی در آنها ایجاد میکنند. بنابراین دستیابی به روش های موثر، سازگار با محیط زیست و ارزان جهت تصفیه آب، امری مهم و ضروری به حساب می آید. لذا هدف از این مطالعه، ارزیابی فرآیند های تلفیقی فتوکاتالیزی/UVپِرسولفات، /UVپریدات و همچنین UV/پِراکسید هیدروژن در حذف رنگهای راکتیو بلو 19، رودامین B و اسید اورانژ 7 از محلول های آبی می باشد. مواد و روش‌ها: این پژوهش یک مطالعه کاربردی است که در مقیاس آزمایشگاهی بر روی نمونه های سنتتیک انجام گرفت. تأثیر متغیرهای مورد مطالعه شامل pH( 3، 5، 7، 9)، غلظت پِرسولفات، پریدات و پراکسید هیدروژن (5، 10، 15، 20، 25، 30 mg/100mL )، غلظت اولیه رنگ (5، 10، 15، 20 mg/L)و توان لامپ UV (4، 8، 12، 15 وات ) توسط یک دستگاه فتوراکتور حاوی لامپ UV-C با توان های مختلف، و به روش ناپیوسته مورد بررسی قرار گرفت.غلظت باقیمانده رنگ های راکتیو بلو19، ردامین B و اسید اورانژ7 در طول موج های به ترتیب 592، 554 و 484 نانومتر توسط دستگاه اسپکتروفتومتر اندازه گیری شد نتیجه‌گیری: بررسی نتایج نشان داد که با افزایش غلظت اولیه هر سه رنگ، راندمان حذف کاهش می یابد و افزایش زمان ماند، افزایش توان لامپ UV و مقدار پِرسولفات، پریدات و پراکسید هیدروژن باعث افزایش راندمان حذف می گردد اما به دلیل خاصیت اسکاونجری این اکسیدان ها در تبدیل رادیکال آن ها به عوامل با اکسیدکنندگی کم، مقدار بهینه ای از اکسیدان باید استفاده شود. همچنین در فرآیندهایUV، PS، IO4- و H2O2به طور جداگانه و فرایند تلفیقی UV/PS، UV/IO4و UV/H2O2 بررسی گردید که فرایند های تلفیقی دارای بازده مناسب تری می باشند. برای رنگزای راکتیو بلو 19 بیشترین راندمان حذف در زمان 30 دقیقه برابر 99/99 درصدبرای هرسه فرایند، برای رنگزای رودامینBدر زمان 30 دقیقه به ترتیب برابر 80، 99/99و 93/99 درصد و برای رنگزای اسید اورانژ 7در زمان 30 دقیقه 99/99 درصد برای هر سه فرایند حاصل گردید. عدد بهینه pH مربوط به هرسه فرایند، 7 بوده و میزان غلظت اولیه بهینه رنگ در همه فرایندها مقدار 5 mg/L بدست آمد. مقدار بهینه توان لامپ UV، 15 وات تعیین گردید. مقدار بهینه غلظت پرمونوسولفات برای همه رنگ ها 20 میلی گرم به ازای 100 میلی لیتر محلول، غلظت بهینه پریدات 20 میلی گرم برای 100 میلی لیتر محلول (1 میلی گرم برای رنگ راکتیو بلو19) و مقدار بهینه غلظت پراکسید هیدروژن 2/0 میلی لیتر به ازای 100 میلی لیتر محلول بدست آمد. با توجه به نتایج بدست آمده، فرایند های تلفیقی فتوکاتالیزی /UVپِرسولفات،/UVپِریدات و همچنین UV/پِراکسید هیدروژن جهت حذف رنگ های موجود در فاضلاب از راندمان بالایی برخوردار بوده و بنابراین می تواند در تصفیه فاضلاب های رنگی و یا پیش تصفیه این فاضلاب ها و فاضلاب‌های سمی و غیر قابل تجزیه بیولوژیکی مشابه مورد استفاده قرار گیرد.