مجید میراب بالو

به منظور بررسی تنوع و تغییرات جمعیت مزوفون خاک (کنه‌ها و پادمان) خاک سوزنی‌برگان (شامل درختان سرو و کاج) در ایلام، نمونه‌برداری‌ها به صورت ماهیانه و به مدت یک سال (مهر ماه 1397 تا شهریور 1398) از خاکبرگ (0-5 سانتی‌متر) و خاک عمقی (5-10 سانتی‌متر) برداشت شد. بندپایان موجود در خاک با استفاده از قیف برلیز استخراج و در نهایت نسبت به شمارش و شناسایی آن‌ها اقدام گردید. بر اساس نتایج حاصل از مقایسه میانگین تغییرات فصلی تراکم جمعیت بندپایان مزوفون خاک، بیش‌ترین و کم‌ترین مقدار متعلق به درختان سرو با مقادیر عددی 22/8±50/26 (فصل پاییز) و 15/0±74/0 (فصل تابستان) بود. هم‌چنین بر اساس مقایسه میانگین، بیش‌ترین و کم‌ترین مقدار تراکم جمعیت بندپایان در خاک درختان کاج به ترتیب با مقادیر 26/1±31/4 (فصل پاییز) و 14/0±63/0 (فصل بهار) مشاهده شد. در خصوص شاخص‌های تنوع نیز نتایج بدست آمده نشان داد که بیش‌ترین میزان تنوع گونه‌ای بر اساس شاخص‌های شانون – وینر و سیمپسون به تفکیک فصول و مناطق نمونه‌برداری (درختان سرو و کاج) به ترتیب با مقادیر عددی 77/3 و 97/0 مربوط به درختان کاج و فصل تابستان و کم‌ترین مقدار این شاخص‌ها به ترتیب با مقدار عددی 44/2 و 83/0 مربوط به درختان سرو و فصل بهار به دست آمد. هم‌چنین بیش‌ترین مقدار غنای گونه‌ای مارگالف مربوط به خاک درختان کاج با مقدار 68/11 در فصل پاییز و کم‌ترین مقدار آن مربوط به خاک درختان سرو با مقدار89/7 در فصل بهار بود. بیش‌ترین میزان شاخص یکنواختی پیلو با مقدار عددی 97/0 مربوط به خاک درختان کاج و فصل تابستان و کم‌ترین مقدار این شاخص با مقدار عددی 64/0 مربوط به درختان سرو و فصل بهار بود. به طور کلی شاخص‌های تنوع محاسبه شده در خاک درختان کاج نسبت به خاک درختان سرو بالاتر بود که می‌توان از این درختان استفاده بیش‌تری در سیستم جنگلکاری شود.