هویت به‌عنوان ویژگی پایدار و متمایزکننده فرد، یکی از حقوق بنیادین انسان است که تضعیف آن اغلب از کودکی آغاز می‌شود. اسلام به‌عنوان مکتبی پیشرو در حقوق و تربیت، پیش از نظام‌های حقوقی معاصر، بر حق کودک بر برخورداری از هویتی مثبت و کرامت‌محور تأکید ورزیده است. سوال اصلی این پژوهش آن است که آموزه‌های قرآن و حدیث از منظر فقهی-تربیتی، چه حقوقی را برای هویت‌بخشی به کودک تبیین کرده‌اند و والدین چگونه مخاطب اصلی این آموزه‌ها برای تحقق این حق هستند؟ این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با کاوش در آیات قرآن و روایات معتبر، به بررسی این مسئله پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که اسلام والدین را از طریق پنج حق کلیدی مخاطب قرار داده تا هویت مثبت کودک را تقویت کنند: 1) اقرار به نسب و سرپرستی مسئولانه، 2) نام‌گذاری نیکو (تسمیه)، 3) دانش‌اندوزی و تعلیم، 4) حفظ کرامت انسانی و تکریم شخصیت، و 5) رعایت عدالت میان فرزندان. این حقوق مستقیماً از آیات (مانند آیات مربوط به حفظ نسب، نهی از القاب ناپسند و امر به عدل) و روایات متعدد (از پیامبر(ص) و ائمه(ع)) استخراج شده و هدف نهایی آن‌ها، پاسداری از کرامت و هویت کودک به‌عنوان موجودی شایسته کمال است. نتایج حاکی از آن است که نظام آموزشی ایران، با وجود گام‌های اولیه در حفظ هویت اسلامی کودکان، نیازمند اهتمام بیشتر به این آموزه‌های غنی است تا ساختار تربیتی مستحکم‌تری برای آینده جامعه فراهم شود. این پژوهش بر ضرورت بازنگری در برنامه‌های آموزشی و تربیتی با تکیه بر منابع اصیل اسلامی تأکید دارد.
