مقدمه: به منظور مطالعه اثرات حفاظتی پیشدرمانی فعالیت ورزشی و مکمل شیلاجیت در برابر ایسکمی مغزی، در این مطالعه ما اثر سینرژیک هشت هفته شرطیسازی اولیه با یک دوره فعالیت ورزشی استقامتی و مصرف مکمل شیلاجیت روی میزان مرگ سلولی (آپوپتوز و نکروز) در نورونهای ناحیه CA1 هیپوکامپ موشهای صحرایی نر به دنبال ایسکمی گذرای مغزی را مورد بررسی قرار دادیم. مواد و روشها: تعداد 35 سر موش صحرایی نر بالغ نژاد ویستار، با وزن 250-200 گرم خریداری گردید. حیوانات بهطور تصادفی به پنج گروه هفت تایی تقسیم شدند: گروه کنترل، گروه ایسکمی، گروه تمرین استقامتی+ ایسکمی، گروه شیلاجیت+ ایسکمی، گروه تمرین استقامتی + شیلاجیت+ ایسکمی. حیوانات گروه تمرین ورزشی به مدت 8 هفته 5 روز در هفته بر روی نوارگردان دویدند. تمرین در هفته اول با سرعت 12 متر در دقیقه برای 15 دقیقه با شیب صفر درجه به مدت 5 روز در هفته اجرا شد. پس از آن، مدت زمان، سرعت حرکت و شیب نوارگردان به تدریج افزایش یافت بهطوریکه حیوانات در هفته آخر با سرعت 20 متر در دقیقه به مدت 50 دقیقه با شیب 10 درجه روی نوارگردان دویدند. در حیوانات دریافت کننده مکمل، روزانه به میزان 150 میلیگرم/ کیلوگرم وزن بدن موشها از پودر شیلاجیت جدا و در آب حل شد و سپس محلول بصورت گاواژ مستقیماً به داخل معده حیوان رسانده شد. ایسکمی مغزی با انسداد هر دو شریان کاروتید مشترک به مدت 20 دقیقه با استفاده از میکروکلیپ القا شد. تخریب DNA و مرگ سلولی آپوپتوزی با استفاده از روش TUNEL اندازهگیری و برای شناسایی ساختار پایهای نورونهای سالم از نورونهای نکروز شده در بافت هیپوکامپ از رنگآمیزی نیسل استفاده شد. یافتهها: نتایج حاصل از رنگآمیزی نیسل نشان داد که ایسکمی مغزی موجب بروز نورودژنراسیون و آسیب بافتی مشخص در نورونهای ناحیه CA1 هیپوکامپ خواهد شد. پیششرطیسازی با فعالیت ورزشی و مصرف مکمل شیلاجیت عوارض پاتولوژیک ناشی از ایسکمی را در نورونهای ناحیه CA1 هیپوکامپ را کاهش داد. به علاوه، نتایج حاصل از رنگآمیزی تانل نشان داد که پیشآمادهسازی با فعالیت ورزشی و مصرف مکمل شیلاجیت میزان مرگ سلولی آپوپتوزی ناشی از ایسکمی در نورونهای ناحیه CA1 هیپوکامپ را کاهش میدهد. نتیجهگیری: بهطور قابل توجهی این مطالعه نشان داد که فعالیت ورزشی و مکمل شیلاجیت، زمانیکه به عنوان محرک پیششرطیساز استفاده میشوند، دارای اثر سینرژیک بوده و از طریق کاهش سیگنالهای مرگ سلولی، اثرات محافظتی را در برابر ایسکمی به دنبال خواهند داشت. این سازوکارهای نوروپروتکتیو یک نقطه نظر مهم پیشگیرانه و یک دیدگاه درمانی نوین را فراهم میکند و ممکن است یک راهکار مفید برای کاهش عوارض مغزی ناشی از ایسکمی باشد. اگر چه انجام تحقیقات بیشتری برای بررسی اثر درمانی بالقوه فعالیت ورزشی و مکمل شیلاجیت در مقابل ایسکمی مغزی ضروری بهنظر میرسد.
