مریم نقیب زاده

هدف: هدف از مطالعه حاضر، بررسی تأثیر 12 هفته تمرین تناوبی شدید (HIIT) بر محور آیریزین-BDNF و نیمرخ لیپیدی در زنان چاق بود. روش کار: تعداد 20 زن چاق با میانگین سنی 6/3 ± 33 سال و شاخص توده بدنی 1/2 ± 2/34 کیلوگرم بر متر مربع به صورت داوطلب در این پژوهش شرکت کردند و به طور تصادفی به دو گروه مساوی تجربی (10 نفر) و کنترل (10 نفر) تقسیم شدند. گروه تجربی به مدت 12 هفته (36 جلسه)، سه جلسه در هفته، پروتکل تمرین تناوبی شدید را شامل 8 تا 10 تکرار دوی سرعت با شدت 85 تا 95 درصد حداکثر ضربان قلب به مدت 30 تا 60 ثانیه با فواصل استراحتی 1 تا 2 دقیقه اجرا کردند. گروه کنترل هیچ گونه فعالیت ورزشی منظمی در طول دوره پژوهش نداشتند. نمونه‌های خونی در دو نوبت پیش‌آزمون و پس‌آزمون (48 ساعت پس از آخرین جلسه تمرینی) در حالت ناشتا (12 ساعت) از ورید بازویی جمع‌آوری شدند و سطوح سرمی آیریزین و BDNF به روش الایزا و سطوح LDL، HDL، کلسترول تام (TC) و تری‌گلیسیرید (TG) به روش آنزیمی (کالری‌متری) اندازه‌گیری گردید. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از آزمون تی همبسته برای مقایسه درون‌گروهی و از آزمون اندازه‌گیری مکرر (2در2) برای مقایسه بین‌گروهی در سطح معنی‌داری) 05/0 ( p ≤ استفاده شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که 12 هفته تمرین HIIT منجر به افزایش معنادار سطوح آیریزین و BDNF در گروه تجربی نسبت به پیش‌آزمون و گروه کنترل شد. همچنین، کاهش معناداری در سطوح LDL، TC و TG در گروه تجربی نسبت به پیش‌آزمون و گروه کنترل مشاهده گردید . در مورد HDL، اگرچه افزایش نسبت به پیش‌آزمون معنادار بود، اما این تغییر در مقایسه با گروه کنترل به سطح معناداری نرسید. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش حاضر نشان می‌دهد که 12 هفته تمرین تناوبی شدید می‌تواند به عنوان یک استراتژی غیردارویی مؤثر در بهبود محور آیریزین-BDNF و نیمرخ لیپیدی در زنان چاق عمل کند. این تغییرات احتمالاً از طریق مکانیسم‌های مولکولی از جمله افزایش فعالیت لیپوپروتئین لیپاز (LPL)، کاهش ترشح کبدی VLDL، فعال‌سازی مسیر AMPK-PGC-1α و افزایش بیان BDNF از طریق مسیر αV/β5 اینتگرین/FAK/eNOS ایجاد شده‌اند. با توجه به شیوع روزافزون چاقی و عوارض متابولیک و عصبی ناشی از آن، HIIT می‌تواند به عنوان یک روش کارآمد و کم‌زمان برای بهبود سلامت متابولیک و عصبی در زنان چاق مورد استفاده قرار گیرد.