زمینه مطالعه: هورمون های تیروئیدی از جمله مهمترین عوامل موثر در تنظیم سوخت و ساز و متابولیسم انرژی و پروتئین در نشخوارکنندگان هستند.هدف: در مطالعه حاضر، وضعیت هیستوپاتولوژی غده تیروئید و ارتباط آن با مقادیر سرمی هورمونهای تیروئیدی در گاومیش رودخانهای در شهرستان اهوازمورد بررسی قرار گرفته است. روش کار: برای انجام این مطالعه از 89 راس گاومیش ( 66 ماده، 23 نر) نمونه گیری از خون و غده تیروئید به عمل آمد. نمونههای واجد هر دو لب غده تیروئید از هر دام، پس از انتقال به آزمایشگاه پاتولوژی و تهیه مقطع، به روش هماتوکسیلین- ائوزین رنگآمیزی شده و تحت بررسی میکروسکوپی قرار گرفتند. مقادیر سرمی هورمون های 3 T و 4 T با استفاده از روش الیزا اندازهگیری شد. نتایج: نتایج این مطالعه نشان داد که 31 راس (8/34 درصد) واجد ضایعات پاتولوژی در غده تیروئید بودند که از نظر نوع و فراوانی، این ضایعات به ترتیب شامل؛ هیپرپلازی موضعی (5/31 درصد)، متاپلازی (2/2درصد) و تیروئیدیت مزمن (1/1 درصد) بود. توزیع ضایعه بر اساس جنس نیز نشان داد که 3/30 درصد از گاومیشهای ماده و 2/52 درصد از گاومیشهای نر واجد ضایعه بودند. مقایسه میزان هورمونهای 3T و 4T در دامهای سالم و ضایعهدار نشان داد که فقط مقادیر سرمی هورمون T4 در دامهای سالم بهطور معنیداری بیشتر از دامهای دارای غده تیروئید واجد ضایعه است (02/0P=). نتیجه گیری نهایی: در پایان این مطالعه نتایج نشان داد که همبستگی مثبت و معنیداری بین مقادیر سرمی 3T و 4T در گاومیشهای دارای ضایعه وجود دارد(05/0P< ، 4/0 r=)، در حالی که این ارتباط در دامهای سالم بسیار ضعیف است(05/0P> ، 1/0 r=).