محمود رستمی نیا

امروزه، تغییر و تبدیل کاربری اراضی جنگلی و مراتع به کشاورزی به یکی از نگرانی‌های قابل توجه در سطح دنیا در زمینه تخریب محیط ‌زیست و تغییرات اقلیمی جهانی تبدیل شده‌است. هدف از این مطالعه بررسی شاخص‌های کیفی و مقادیر کربن ترسیب شده در خاک چهار کاربری‌ جنگل بلوط (طبیعی)، جنگل کاج و سرو (دست‌کاشت)، کشاورزی و کشت زیرآشکوب در جنگل بلوط در محدوده پارک جنگلی چقاسبز شهرستان ایلام می‌باشد. برای این منظور، در هر کاربری 10 نمونه‌ خاک از عمق 0 تا 30 سانتی‌متر با روش تصادفی سیستماتیک برداشت شدند. علاوه بر اندازه‌گیری میزان ترسیب کربن خاک، برخی از خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک (نیتروژن، فسفر، پتاسیم، آهک، رس، سیلت، شن، اسیدیته، هدایت الکتریکی، جرم مخصوص ظاهری و پایداری خاک) در هر کاربری نیز اندازه‌گیری شدند. نتایج نشان داد که ترسیب کربن خاک در کشت زیر‌آشکوب درختان بلوط (09/58 تن در هکتار ) و جنگل طبیعی بلوط (72/56 تن در هکتار) به‌طور معنی‌داری بیش از دو کاربری جنگل‌کاری کاج و سرو (95/37 تن در هکتار) و اراضی کشاورزی (80/31 تن در هکتار) هستند. این در حالی است که میزان ترسیب کربن خاک بین دو کاربری جنگل طبیعی بلوط و کشت زیرآشکوب درختان بلوط اختلاف معنی‌داری را نشان نداد. نتایج این تحقیق بر ضرورت حفظ کاربری جنگل طبیعی و جلوگیری از تغییر آن به سایر کاربری‌ها از جمله کشاورزی تأکید دارد