در بین عوامل خاکسازی، اقلیم با تأثیر بر شدت هوادیدگی و تخریب مواد مادری نقش اساسی را در تکامل خاک بازی میکند. به منظور بررسی اثرات اقلیم بر ویژگیهای فیزیکوشیمیایی و تکامل خاکها در استان ایلام، دو منطقه از یک ردیف اقلیمی انتخاب شد. هدف این پژوهش مقایسه میزان تکامل خاک در ردیف اقلیمی مدنظر بر اساس شاخصهای مقادیر رس، آهن، آلومینیوم و منگنز خاک بوده و5 خاکرخ در هر یک از واحدهای اراضی دشتهای صالحآباد و ایلام حفر، تشریح و نمونهبرداری شد. نتایج آنالیز ویژگیهای فیزیکوشیمیایی خاکرخها در دو منطقه، متفاوت بوده و تفاوت معنیدار در تمام پارامترهای فیزیکوشیمیایی بغیر از pH و سیلت مشاهده گردید. بعلاوه، افزایش قابلیت هدایت الکتریکی در خاکهای صالحآباد با رژیم رطوبتی یوستیک و رژیم حرارتی هایپرترمیک نسبت به اراضی منطقه ایلام با رژیم رطوبتی زریک و رژیم حرارتی ترمیک بیانگر تأثیر اقلیم بوده و تغییر رده خاک از اینسپتیسولها در صالحآباد به مالیسولها در ایلام مرتبط با تغییر رژیمهای رطوبتی و حرارتی میباشد. ردهبندی خاکها نشان داد که خاکهای منطقه صالحآباد و ایلام به ترتیب در زیرگروههای Gypsic Calciustepts، Gypsic Haplustepts و Typic Calcixerolls و Typic Haploxerolls قرار میگیرند. بر اساس نتایج حاصله مقادیر آهن، آلومینیوم و منگنز در خاکرخهای ایلام نسبت به صالحآباد بیشتر بوده و هوادیدگی کمتر در منطقه صالحآباد به دلیل اقلیم خشکتر، رطوبت کمتر و درجه حرارت بیشتر صورت گرفته است. علاوه بر این نتایج نشان دادند که افقهای حاوی ژیپسم یا گچ، پتانسیل نگهداری رس و اکسیدهای فلزی را نداشته و تکامل خاکها بر اساس توزیع و مقادیر آهن، آلومینیوم و منگنز، درک بهتری از خاکها و تشکیل آنها را ارائه میدهد و خاکهای منطقه ایلام تکامل بیشتری را نشان میدهند.
