پدیده گرد و غبار یکی از زیانبارترین بالیای طبیعی مناطق خشک و نیمهخشک جهان و بهویژه ایران بوده و مشکالت زیستمحیطی و انسانی را در این نواحی به وجود آورده است. علت اصلی وقوع پدیده گرد و غبار در ایران، تغییر اقلیم، تخریب عرصههای طبیعی و نابودی پوشش گیاهی اعم از جنگلها و مراتع و گسترش بیابان در کشور و نیز در کشورهای همسایه بهویژه عراق است. استان ایالم به دلیل همجواری با پهنههای وسیع بیابانی مانند صحرای عراق بهطور مکرر در معرض گرد و غبارهای شدید قرار میگیرد. هدف از این پژوهش شناسایی کانونها و نقاط بحرانی تولید گرد و غبار در استان ایالم میباشد. در این پژوهش در مرحله اول دادههای بلندمدت اقلیمی )6 ایستگاه هواشناسی سینوپتیک(، پوشش گیاهی و فیزیوگرافی منطقه مورد مطالعه تهیه شد. در مرحله دوم اقدام به نمونهبرداری از عمق 33-3 سانتیمتری خاک از برخی نقاط کل استان ایالم گردید، سپس نمونههای خاک برای انجام تجزیههای فیزیکی و شیمیایی به آزمایشگاه منتقل شدند. در مرحله سوم نقشههای پارامترهای اقلیمی و خاکی با استفاده از مدل سازمان محیطزیست آمریکا تهیه گردید و در نهایت پس از تلفیق نقشهها، نقاط بحرانی و فوق بحرانی استان تهیه گردید. نتایج نشان داد منطقه بهرامآباد بخش مرکزی شهرستان مهران و مناطق ابوقریب و ابوغویر از بخش موسیان شهرستان دهلران به دلیل بیشترین مطابقت با معیارهای شناسایی کانون گرد و غبار، بهعنوان کانونهای خیلی بحرانی منشأ گرد و غبار در استان ایالم انتخاب شدند. این تحقیق با شناسایی و تهیه نقشه کانونهای مولد گرد و غبار میتواند کمک قابل توجهی در زمینههای راهبردی، پیشگیری و مهار این پدیده نماید.
