محمود رستمی نیا

تغییرات در کاربری‌های اراضی یکی از دخالت‌های‌ بشر است که بر فرآیندهای اکوسیستمی اثرگذار می‌باشد. در این تحقیق برخی از خصوصیات خاک و کانی‌شناسی رسی در سه کاربری جنگل بلوط با کشاورزی دیم، کشاورزی دیم و کشاورزی دیم رها شده 20 ساله در منطقه کارزان استان ایلام مورد بررسی قرار گرفت. از پروفیل‌های شاهد در هر کاربری، نمونه‌های خاک تهیه شد و بر اساس کلید رده-بندی خاک 2014 رده‌بندی شدند. نتایج تجزیه‌های خصوصیات خاک‌ها نشان داد که بیشترین جرم مخصوص ظاهری در افق سطحی مربوط به کاربری کشاورزی رها شده 20 ساله با مقدار(g/cm3) 59/1 می‌باشد. کمترین pH خاک در افق سطحی مربوط به کاربری مرکب جنگل بلوط و کشاورزی دیم با مقدار 28/7 و بیشترین مربوط به کاربری کشاورزی رها شده 20 ساله با مقدار 61/7 می‌باشد. درصد ماده آلی در کاربری مرکب جنگل بلوط و کشاورزی دیم به مقدار 15/1 درصد بود که از بقیه کاربری‌ها بیشتر بود. بیشترین درصد آهک در افق سطحی کاربری کشاورزی رها شده 20 ساله می‌باشد. بیشترین ظرفیت تبادل کاتیونی در افق سطحی مرکب جنگل بلوط و کشاورزی دیم با 56/24 سانتی‌مول بر کیلوگرم می‌باشد. در همه کاربری‌ها، به جزء اکسید کلسیم بقیه اکسیدهای فلزی از سطح به عمق پروفیل خاک کاهش یافتند. همچنین از بالای شیب به سمت پایین شیب به جزء اکسیدهای کلسیم و منیزیم بقیه اکسیدهای فلزی روند کاهشی داشتند. کانی‌شناسی با استفاده از X-Ray نشان داد که کانی‌های ورمی‌کولیت، کائولینیت، ایلایت و کلریت کانی‌های رسی اصلی را تشکیل می‌دهند و کاربری‌های متفاوت بر نوع کانی‌های رسی شناسایی شده تأثیری نداشته است.