محمود رستمی نیا

افزایش جمعیت کشور و محدود بودن اراضی کشاورزی قابل استفاده، بر اهمیت برنامه‌ریزی صحیح به منظور استفاده از زمین و بهینه‌سازی الگوی کشت می‎افزاید. این مطالعه با هدف تعیین الگوی کشت سه محصول گندم، جو و کلزا با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP-TOPSIS) و مدل‌ جنگل تصادفی (RF) در اراضی مجاور رودخانه میمه در شهرستان دهلران، استان ایلام انجام گرفت. بدین منظور از محل 76 پروفیل به روش ابرمکعب لاتین (cLHS) نمونه‌برداری انجام شد. متغیرهای محیطی شامل داده‌های توپوگرافی و سنجش از دور به‌ترتیب از مدل رقومی ارتفاع (DEM) 5/12 متر و تصاویر ماهواره لندست 8 (وضوح 30 متر) تهیه گردید. متغیر‌های محیطی بهینه توسط روش تحلیل مؤلفه‌های اصلی انتخاب شد. نتایج نشان داد 7/1981 هکتار از اراضی موردمطالعه دارای تناسب کم (S3s) و 07/611 هکتار دارای کلاس نسبتاً مناسب (S2s) برای کشت گندم و جو می‌باشد. مناطقی از جنوب منطقه مورد مطالعه نیز با مساحت 9/359 هکتار برای کشت جو نسبتاً مناسب می‌باشد. کل اراضی مورد مطالعه برای کشت کلزا مناسب نبوده و تنها بخشی از شمال و غرب منطقه (8/143 هکتار) دارای تناسب کم برای کشت کلزا می‌باشد. آهک مهم‌ترین عامل محدودکننده برای کشت سه محصول شناخته شد. نقشه تلفیقی کلاس تناسب اراضی تهیه شده می‌تواند به برنامه-ریزی با یک استراتژی معنادار برای دستیابی به مدیریت بهینه و استفاده از منابع زمین موجود برای تولید پایدار از نظر مکان، کمک کند.