در اقلیمهای خشک و نیمهخشک، ترکیبات کلسیمدار مانند گچ و آهک نقش مهمی در کیفیت فیزیکی خاک دارند. این پژوهش با هدف بررسی اثر این ترکیبات بر شاخص دکستر (S-index) که معیاری حساس برای سنجش پایداری ساختمان خاک است، روی 100 نمونه خاک با بافت لومی تا لومیرسی و درصدهای متغیر گچ (0 تا 30٪) و آهک (5 تا 54٪) انجام شد. نتایج نشان داد که افزایش میزان گچ و آهک باعث کاهش معنیدار در شاخص S میشود (بهترتیب 54/0-=r و78/0-=r ،01/0>p)، که بیانگر کاهش پایداری ساختمان و افزایش ناپایداری خاک است. با توجه به شرایط خاکهای منطقه، گچ نسبت به آهک تغییرات نامطلوب بیشتری در کیفیت فیزیکی خاک ایجاد کرد، هرچند یون کلسیم در شرایط دیگر میتواند به بهبود ساختمان و پایداری خاکدانهها کمک کند. شاخص دکستر برابر با 0024/0 است که کمتر از سطح بحرانی 035/0 بوده و نشاندهنده شکنندگی ساختان خاک و افزایش ناپایداری آن است. بر اساس این یافتهها، بهمنظور مدیریت پایدار خاکهای مناطق خشک، توصیه میشود اقداماتی مانند افزایش ماده آلی، استفاده از گیاهان پوششی و بهبود زهکشی اجرا شود تا از تخریب ساختار خاک جلوگیری شده و پایداری فیزیکی آن حفظ گردد.
